مشورت با مردم

روایت «اِنَّما عِمادُ الدّینِ العامَّهُ مِنَ الاُمَّه» که فرازی از نامه ۵۳ نهج البلاغه است که لزوم اعتماد و تکیه به مردم در جامعه را بیان می کند با آیه «وَإِن تُطِع أَکثَرَ مَن فِی ٱلأَرضِ یُضِلُّوکَ عَن سَبِیلِ ٱللَّه»ِ که آیه ۱۱۶ سوره انعام است و اطاعت از اکثریت مردم را نفی می کند، در تعارض است. گرچه تفاسیر به تبیین آیه پرداخته اند ولی به تبیین تعارض آن با اعتماد به مردم و اطاعت از اکثریت نپرداخته اند. این پژوهش تلاش دارد که تعارض بین این فراز از نامه 53 نهج البلاغه با آیه 116 سوره مبارکه انعام را به روش توصیفی-تحلیلی بررسی کند. دستاورد مقاله این است که روایت «اِنَّما عِمادُ الدّین» دلالت بر مسائل اجتماعی دارد و بر اهمیت حضور مردم در پیشبرد حکومت و مقابله ی با دشمن اشاره دارد که مسئولان می توانند از آن ظرفیت، به خوبی بهره ببرند و اهداف منطقی و دینی را به پشتوانه ی مردم متدین ولایت مدار محقق کنند. اما آیه ی «وَإِن تُطِع أَکثَرَ مَن فِی ٱلأَرض» دلالت بر مسائل دینی و اعتقادی دارد و به منظور جلوگیری از تقلید کورکورانه از رفتار اکثریت کافر و مومنان ناآگاه و غافل هشدار می دهد. این آیه مسئولان را برحذر می دارد تا مبادا برای خوش آیند آنها، دستورات دینی را نادیده گرفته و از ایشان اطاعت کنند.