تمدن املش

در تمدن املش، یکی از فرهنگ های باستانی گیلان در هزاره نخست پیش از میلاد، نماد «الهه مادر» جایگاهی محوری در نظام های آیینی و باورهای مرتبط با باروری و تداوم حیات دارد. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه اسطوره شناسی و باستان شناسی، به بررسی بازنمایی های نمادین الهه مادر در آثار به جامانده از املش می پردازد. داده ها از منابع کتابخانه ای و مطالعه میدانی آثار سفالی، پیکره ها و اشیای آیینی گردآوری و با روش تطبیقی و نشانه شناختی تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد الهه مادر در قالب پیکره های زنانه با اندام های برجسته و نمادهای باروری چون سینه های بزرگ و شکم برآمده تصویر شده و اغلب با عناصر گیاهی و حیوانی همراه است. این بازنمایی ها بیانگر نقش آیینی در مناسک باروری و حفاظت از طبیعت اند. تحلیل فرم و محتوا نشان می دهد الهه مادر در تمدن املش تنها یک نماد زیستی نبوده، بلکه تجلی گاه نظام اعتقادی، تفکر اسطوره ای و رابطه انسان با طبیعت و نماد پیوند میان زن، زمین و نیروهای حیات بخش طبیعت است.