گزارشگری محیط زیست

در اغاز دهه ۱۹۸۰، مفهوم پایداری، تمرکز خود را از گزارشگری اجتماعی به گزارش زیست محیطی معطوف داشت. این ناشی از رشد چالش های زیست محیطی و رویارویی شرکت ها، از قبیل آلودگی، تخریب اراضی و آلودگی نفتی بود با افزایش آگاهی ذینفعان در مورد تأثیر شرکت ها بر محیط زیست، برخی از شرکت ها اقدام به افشای مسائل زیست محیطی در گزارش سالانه خود کردند. گزارشگری داوطلبانه مسائل زیست محیطی در گزارش سالانه به شرکت ها این امکان را می دهد که اطلاعات مطلوبی را در مورد فعالیت های زیست محیطی خود افشا کنند. شرکت ها با گزارشگری محیط زیست به دنبال تأثیر آن هستند تا اطلاعاتی در رابطه با مشارکت در ایجاد ارزش و دستیابی به اهداف توسعه پایدار را افشا کنند. هدف این پژوهش تأثیر گزارشگری محیط زیست بر ریسک نامطلوب شرکت ها در بورس اوراق بهادار است. به همین منظور، اطلاعات افشای زیست محیطی ۱۲۰ شرکت عضو بورس اوراق بهادار تهران طی سال ۱۳۹8 تا ۱۴۰۲ از روش تحلیل پانل دیتا مورد بررسی قرار گرفت و در ادامه برای آزمون فرضیه از تحلیل رگرسیون و همبستگی استفاده شد. نتایج نشان داد که هر چه گزارشگری محیط زیست بیشتر باشد، ریسک نامطلوب به طور معناداری کاهش خواهد یافت. به عبارت دیگر، بین گزارشگری محیط زیست و ریسک نامطلوب رابطه منفی و معناداری وجود دارد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی مبانی نظری مورد نیاز برای اجرای حسابداری محیط زیست در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و عوامل مؤثر بر آن است. این پژوهش از نظر ماهیت، پیمایشی و میدانی است و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری، شامل مدیران ارشد و مدیران مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال 1393 است. برای این پژوهش پنج فرضیه در نظر گرفته و تعداد 215 شرکت بررسی شد. از آزمون t استودنت برای آزمون فرض برابری میانگین جامعه و از آزمون فریدمن برای اولویت بندی فرضیه ها استفاده شد. یافته های پژوهش حاضر، بیانگر آن است که اثر کلیه متغیرها بر حسابداری محیط زیست تأیید شده است. به علاوه، متغیر موانع موجود در حسابداری جاری برای اندازه گیری فعالیت شرکت ها در محیط زیست در اولویت نخست و متغیر ایجاد ریسک براثر تهدیدات محیط زیست در اولویت آخر قرار گرفت. در اولویت بندی فرضیه ها، این نتیجه حاصل شدکه کلیه متغیرهای مورد بحث بر حسابداری محیط زیست مؤثر هستند. علاوه بر آن، متغیر موانع موجود در حسابداری جاری برای اندازه گیری فعالیت شرکت ها در محیط زیست، در اولویت نخست و متغیر ایجاد ریسک براثر تهدیدات محیط زیست در اولویت آخر قرار گرفت.

هدف این تحقیق، بررسی تأثیرگزارشگری محیط زیست و اطلاعات آتی بر سرریز ریسک تلاطم بازده بوده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و بر حسب روش، از نوع توصیفی و پس رویدادی است. جامعه آماری این تحقیق شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشند. به منظور انتخاب نمونه تحقیق از روش نمونه گیری حذفی سیستماتیک استفاده شده است. نمونه انتخابی در بازه زمانی 1402-1398، بر اساس شاخص های تعیین شده، 181 شرکت به عنوان نمونه، در نظر گرفته شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار اقتصادسنجی Eviews استفاده شده است. نتایج نشان داد افشاء گزارشگری محیط زیست بر تلاطم بازده با مقدار معناداری 0.4487 که از سطح خطای 05/0 بزرگتر بوده و نشان از عدم معناداری دارد. همچنین، تأثیر افشاء اطلاعات آتی بر متغیر تلاطم بازده برابر 0246970/0 محاسبه شده است و آماره تی آزمون نیز 930275/2- به دست آمده است که با توجه به مقدار معنادار 0035/0، که از سطح خطای 05/0 کوچکتر است، به احتمال 95 درصد افشاء اطلاعات آتی بر تلاطم بازده تاثیر منفی و معناداری دارد. ضریب تأثیر افشاء گزارشگری محیط زیست بر سرریز ریسک با مقدار 110544/5- و آماره تی 200955/8- به دست آمد و نشان داد که افشاء گزارشگری محیط زیست بر سرریز ریسک تأثیر منفی و معناداری دارد. در نهایت، افشاء اطلاعات آتی بر سرریز ریسک مورد بررسی قرار گرفت که ضریب تأثیر افشاء اطلاعات آتی بر متغیر سرریز ریسک برابر 025938/0- وآماره تی آزمون 686384/0- به دست آمد. بنابراین می توان گفت افشاء اطلاعات آتی بر سرریز ریسک تأثیر معنادارای ندارد.