مطالب مرتبط با کلیدواژه

مولائیان


۱.

وجه تسمیه و دگرگونی نام و جایگاه قاین و قهستان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۴
هجوم مکرر بیگانگان به خاک ایران و سلطه ی چندگاهی آنان، زمینه ی آمیختگی و تأثیر وجوه فرهنگی ایشان را درپی داشته است. از نمودهای این تأثّرات فرهنگی، شیوع روایت های متعدد در مورد وجوه تسمیه و انتساب بسیاری از شهرها و اماکن ایران به اسطوره ها و اشخاص یونانی، سامی و مغولی است. پژوهش کنونی بر پایه روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات کتابخانه ای، به بررسی وجه تسمیه ی بحث برانگیزِ شهر قاین و عنوان ولایت آن، قهستان، می پردازد. بررسی تاریخ جابجایی کرسی قهستان، تغییر نام این ولایت و نقاط عطفی که موجب شکوفایی یا زوال و در عین حال عامل تغییر کرسی یا نام آنجا بوده، دیگر اهداف این پژوهش را تشکیل می دهد. یافته های تحقیق حاکی است که برخلاف روایت های معمول که وجه تسمیه قاین را در اسطورهای سامی یا واژگان مغولی جستجو می کنند، نام آن برگرفته از خاندانی کهن ایرانی و تغییریافته ی واژه ی کارن است. ولایت قهستان یا قوهستان نیز که معرب کوهستان است، نه به سبب قنوات متعدد، بلکه به سبب کوهستان ها و ارتفاع بالاتر آنجا نسبت به نواحی پیرامون، بدین نام خوانده شده است. دیگر یافته های مقاله نشان می دهد که اگرچه قهستان در هجوم اعراب مسلمان آسیبی ویرانگر دید، اما در سده ی چهارم و هم روزگار با حاکمیت موروثیِ خاندان سیمجوریان، ضمن الحاق چند ولایت دیگر به آن، امنیت و ثباتی یافت که در سایه ی آن به شکوفایی اقتصادی و اجتماعی رسید. تغییر نام ولایت و از تداول افتادن نام قهستان نیز در آغاز دوره ی صفویه رخ داد که ولایت پهناور قهستان به چند ولایت کوچک تقسیم شده هر یک به نام کرسی خود شهرت یافتند. بعدازاین تغییر، قائن مرکز ولایتی به همین نام شد که بیش از دو سده ی بعد، هم روزگار با نادرشاه افشار (حک. 1148- 1160ق)، کرسی ولایت به بیرجند منتقل گشت و نام ولایت نیز به قائنات تغییر یافت.