اخلاق طراحی

هدف مقاله حاضر این است که نسبت فناوری با ارزش های اخلاقی را کاویده و به این پرسش پاسخ دهد که آیا مصنوعات فناورانه به لحاظ اخلاقی بی طرف هستند یا خیر. برای این مقصود به آراء دو تن از فیلسوفان هلندی فناوری، یعنی (ایبو)فن دی پول و پیترپائول فربیک ارجاع داده می شود. بر اساس آراء پول، کارکرد یا تأثیرات جانبی مصنوعات می توانند با ارزش های اخلاقی در ارتباط باشند و از این رو، مصنوعات می توانند ارزشی را مجسم کنند یا در عمل موجب ظهور ارزشی خاص شوند. بر اساس آراء فربیک مصنوعات، عمل و درک انسان را تحت تأثیر قرار می دهند و می توان این تأثیر را ارزیابی اخلاقی و طراحی فناورانه ای را پیشنهاد کرد که زندگی فضیلت مندانه ای را برای انسان به ارمغان آورد. در انتها نیز با نگاهی انتقادی تلاش شده طرحی سازوار ارائه شود تا ذیل آن بتوان به یک معنا مصنوعات فناورانه را (اخلاقاً) خوب یا بد دانست و از اخلاق طراحی دفاع کرد.

هدف اصلی پژوهش حاضر تبیین مسائل فراروی فلسفه اخلاقِ فناوری آموزشی می باشد. برای دستیابی به این هدف از روش تبیینی-تحلیلی استفاده شده است. ارائه راهکارهای عملی به چالش های مطرح شده در حوزه اخلاق فناوری آموزشی از یافته های این پژوهش می باشد که برخی از آن ها عبارتند از برگزاری کارگاه ها و دوره های آموزشی در زمینه آموزش اصول اخلاقی فناوری های آموزشی، طراحی سیستم هایی جهت تسهیل همکاری و تبادل نظر بین کاربران و طراحان، توسعه چارچوب های نظارتی، وضع قوانین و ضوابط اخلاقی برای نحوه استفاده از فناوری های آموزشی و همچنین آموزش مستمر در حوزه اخلاق فناوریِ اموزشی و آگاهی رسانی در زمینه مسئولیت های اخلاقی طراحان و کاربرانِ فناوری های آموزشی. در پایان می توان نتیجه گیری نمود که ایجاد رویکرد اخلاقی در حوزه فناوری های آموزشی نیازمند تعامل و همفکری بین پژوهشگران، معلمان، سیاست گذاران و خود دانش آموزان است که صرفاً با ایجاد یک بستر مشترک فکری و تبادل نظر بین آن ها می توان به بهبود کیفیت آموزش و ارتقاء آگاهی درباره چالش های اخلاقی فناوری آموزشی منجرب شد.