معلمان فیزیک

طی چند سال گذشته با گردهم آمدن مراکز تربیت معلم سراسر کشور و تأسیس دانشگاه فرهنگیان، نیاز دانشجو معلمان فیزیک با روش های نوین تدریس و آشنایی آنها با دیدگاه های صاحب نظران عرصه دانش مورد نیاز معلمان، به یک ضرورت تبدیل شده است. از طرفی طراحی و تدریس هر موضوع یک فعالیت شناختی بسیار پیچیده است که می بایست معلم دانش حوزه های مختلف را برای آنها اعمال کند. در نتیجه معلمان با دانش متمایز اما یکچارچه برای برنامه ریزی و اجرای درسهایی که دانش آموزان به درک مفاهیم عمیق و یکپارچه نیاز دارند، بسیار تواناتر از معلمانی هستند که دانش محدود و منزوی دارند. این دانش مورد نیاز معلمان بعنوان دانش موضوعی- تربیتی شناخته می شود. در این مقاله، عناصر مجزای مدل آقای مگنوسان در رابطه با دانش موضوعی – تربیتی معلمان مورد بررسی قرار می گیرد. بخصوص ارتباط این اجزا با دانش های مورد نیاز معلمان فیزیک نیز به صورت مشروح بیان گردیده است.

هدف این مطالعه، طراحی الگوی دانش موضوعی-تربیتی برای معلمان فیزیک است. این پژوهش در دو مرحله تدوین الگو و اعتبار سنجی الگو، با رویکردهای ترکیبی و کمی انجام گرفته است. در مرحله اول، تعداد 11 نفر با اشباع نظری، به صورت هدفمند انتخاب شده و مصاحبه های نیمه ساختار یافته انجام شدند. مصاحبه ها با روش پدیدارشناسی بررسی و مضامین اصلی و فرعی شناسایی شدند؛ الگوی دانش موضوعی-تربیتی معلمان فیزیک در مبحث الکترواستاتیک با هشت مضمون اصلی – جهت گیری معلم، دانش هدف گذاری و سازمان دهی محتوا، آگاهی از درک دانش آموزان، شناخت دانش آموزان، راهبردهای تدریس، خودکارآمدی معلم، دانش فناورانه، و دانش ارزشیابی – طراحی گردید. این الگو با تهیه پرسشنامه محقق ساخته مورد اعتباربخشی قرار گرفت. 199 نفر از جامعه آماری معلمان فیزیک استان آذربایجان غربی به عنوان نمونه انتخاب شدند و پرسشنامه به اجرا درآمد. داده ها با شیوه تحلیل اکتشافی و تحلیل عاملی بررسی شدند. نتایج نشان دادند که الگوی طراحی شده برای دانش موضوعی-تربیتی معلمان فیزیک از اعتبار لازم برخوردار است.