هیرشی

انسجام اجتماعی یکی از مفاهیم اساسی و نیز نقطه آغاز تحلیل های جامعه شناختی است و تبیین و تحلیل آن یکی از بنیان های شکل گیری جامعه شناسی معاصر تلقی می شود. انسجام اجتماعی به چگونگی روابط بین فرد و جامعه می پردازد و معطوف به بررسی، تبیین، چرایی و کم وکیف روابط متقابل فرد و جامعه است. بررسی انسجام اجتماعی در سازمان های گوناگون (برای نمونه دانشگاه) و نیز به تفکیک سطوح متنوع (برای نمونه دانشجویان) مطلوب برخی پژوهشگران بوده است. براساس نظریة پیوند اجتماعی هیرشی، چهار عنصر اصلی باعث انسجام اجتماعی (پیوند فرد و جامعه) می شوند که با کارکردهای چهارگانة پارسونز مقایسه پذیرند. در تحقیق حاضر از مقیاس چندگانة انسجام اجتماعی راس و استراوس (1995) استفاده شد که براساس نظریة پیوند اجتماعی هیرشی ساخته و طراحی شده است. تحقیق حاضر از نوع پیمایش است و اطلاعات از 200 دانشجوی دختر و پسر دانشگاه اصفهان گردآوری شده است. براساس نتایج تحقیق، میزان انسجام اجتماعی دانشجویان زیاد (72درصد) ارزیابی شده است. تفاوت معناداری در انسجام اجتماعی بین دختران و پسران وجود ندارد. مؤلفه های انسجام اجتماعی به ترتیب شامل تعهد، باورها، وابستگی و درگیری گزارش شده که براساس مدل پارسونز (AGIL) به ترتیب متناظر کارکردهای کسب هدف (G)، حفظ الگوها (L)، یگانگی (I) و انطباق (A) بوده اند.

هر آسیب های رفتاری – اجتماعی از جمله اختلالات و آسیب های شایع و ناتوان کننده هستند که برای دانش آموز، نوجوان، اولیای مدرسه، معلم و خانواده ها مشکلات و معضلاتی را در پی دارد. گسترش انحرافات و بزهکاری در جامعه و تعمیق آن در بین گروه های مختلف بخصوص دانش آموزان تبدیل به ارزش های فرعی در جامعه شده و به تدریج ارزش ها و هنجارهای حاکم بر جامعه را سست خواهد ساخت. در این راستا، هدف اصلی تحقیق حاضر، بررسی راههای کاهش تمایل دانش آموزان به رفتارهای انحرافی بر اساس نظریه هیرشی است. تحقیق حاضر با روش اسنادی – کتابخانه ای به مطالعه مسأله ی مورد نظر پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که بر مبنای نظریه پیوند اجتماعی هیرشی(1969) وقتی نوجوانان و جوانان – دانش آموزان به والدین شدیداً وابسته هستند، متعهد به خط مشی های مرسوم عمل باشند، درگیر در فعالیّت های معمول و مرسوم، و باور و اعتقاد به اعتبار ارزش های اخلاقی جامعه(باورهای هنجاری) دارند، احتمال بروز بزهکاری کمتر خواهد شد. به عبارت دیگر، زمانی که پیوند اجتماعی با جامعه ی متعارف قوی است، نوجوان را از انحراف ممانعت خواهد کرد.

توان مقاومت در برابر کشش ها و جاذبه های جرائم با اصطلاح خودکنترلی به عنوان عامل تغییردهنده نرخ جرم در نظریه عمومی جرم معرفی شده است. نسخه اسلامیِ اندیشه مذکور در منابع متعددی از جمله در کتاب «محجّه البیضا» با عباراتی نظیر ورع، مراقبه و تقوی متبلور گشته است. علی رغم قرابت مذکور، خودکنترلی در نسخه فیض کاشانی بر اساس اعتقاد به وجود مراقبی همیشگی و همه جایی پی ریزی شده که کارآیی آن نسبت به مکانیزم هیرشی که بر جامعه پذیر کردن آحاد جامعه تمرکز کرده از قلمرو مکانی و بازه زمانی گسترده تری برخوردار است. واگرایی دو دیدگاه در این خلاصه نشده و نتایج این تحقیق که به روش تحلیلی-توصیفی  با استفاده از منابع کتابخانه ای صورت گرفته حاکی از آن است که دیدگاه فیض کاشانی بر تطهیر فضای ذهن از تخیل جرائم و کجروی های خیالی و تعمیم تأثیر خودکنترلی در کجروی با حالت وحدت بزه کار و بزه دیده تأکید دارد. این رویکرد به طیف سنّی خاص جهت پذیرش خودکنترلی اعتقاد نداشته و با ارائه راهکارهای جامعه پذیرکننده متعدد دیگری از قبیل صله رحم و دستورالعمل های مهارت آفرین و مسلط کننده فرد بر قوای محرکه داخلی، نسخه ای جامع تر و کامل تر از خودکنترلی ارائه می کند.