مطالعات روانشناختی

هدف این پژوهش، واکاوی آسیب های روان شناختی عاطفی ازدواج ناموفق و تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی، پذیرش و آگاهی از طرح واره ها بر آنان بود. روش پژوهش آمیخته بود. در مرحله کیفی 16 نفر از زنان باتجربه ازدواج ناموفق با زمینه ازدواج ناخواسته و زودهنگام به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. جامعه آماری شامل تمام زنان باتجربه ازدواج ناخواسته و زودهنگام شهر اهواز بود. ابزار پژوهش در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمّی مقیاس ارزیابی آسیب های روان شناختی عاطفی مصباح بود. داده ها در بخش کیفی به روش تحلیل مضمون و در بخش کمّی به روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی شامل شناسایی 6 مضمون اصلی (اضطراب، افسردگی، عدم شایستگی، بدبینی و بی اعتمادی، شرم درونی شده و خلأ عاطفی) بود. یافته های بخش کمّی نشان داد مداخله گروهی بر بهبود آسیب های روان شناختی و عاطفی ازدواج در زنان مؤثر است. درمانگران می توانند از درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (کاربرد ذهن آگاهی، پذیرش و آگاهی از طرح واره ها) در راستای بهبود مشکلات ازدواج زنان با تجربه ازدواج ناموفق بهره بگیرند.

سوگ یک رویداد استرس زای زندگی است. دانش در مورد عوامل تعیین کننده پیامدهای روان شناختی سوگ ممکن است به بهبود درمان ها برای افراد داغدار کمک کند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی تنظیم هیجان منفی در رابطه بین اجتناب و سوگ بلندمدت است. روش پژوهش حاضر همبستگی و طرح پژوهشی از نوع معادلات ساختاری بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر دانشجویان دانشگاه شهید مدنی در سال 1402-1403 بودند که نمونه پژوهش311 نفر از دانشجویان بصورت فراخوان اینترنتی در کانال های دانشگاه و کانال های درسی انتخاب و در پژوهش شرکت کردند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه سبک های مقابله ای پارکر و اندلر، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان و پرسشنامه سوگ بلندمدت بودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین اجتناب و تنظیم هیجان منفی و سوگ بلندمدت رابطه معناداری وجود دارد، همچنین اجتناب با میانجی گیری سبک های منفی تنظیم هیجان یعنی نشخوارفکری،سرزنش دیگران و فاجعه سازی می تواند اختلال سوگ بلندمدت را پیش بینی کند. شاخص های برازش نشان داد مدل پژوهش از برازش خوبی برخوردار بوده است. نتایج پژوهش حاضر می تواند در تبیین و درمان افراد با سوگ بلندمدت مفید باشد.

هدف از این پژوهش، بررسی نقش نگرش به اعتیاد بر اساس نشخوار فکری و خودکنترلی هیجانی با میانجی گری جوّ عاطفی خانواده در شهر اردبیل بود. پژوهش حاضر بر اساس ماهیت و روش، یک پژوهش توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه دوم اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند. تعداد ۲۵۵ نفر از دانش آموزان به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. برای گرد آوری داده ها از پرسشنامه های نگرش به اعتیاد کریمی، نشخوار فکری نولن هوکسما و مارو، خودکنترلی هیجانی تانجی و همکاران و جوّ عاطفی خانواده برن استفاده شد. داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته ها نشان داد که نشخوار فکری بر نگرش به اعتیاد اثر مستقیم مثبت و معنادار، خودکنترلی هیجانی و جوّ عاطفی خانواده اثر مستقیم منفی و معنادار بر نگرش به اعتیاد داشتند. اثر غیرمستقیم مسیرها نشان داد که نشخوار فکری و خودکنترلی هیجانی با میانجی گری جوّ عاطفی خانواده بر نگرش به اعتیاد معنادار بود. با توجه به یافته ها توصیه می شود برای آشنایی و نحوه مقابله با نگرش به اعتیاد به برگزاری کارگاه و آموزش در مدارس پرداخته شود

این پژوهش با هدف بررسی ارتباط بین ادراک از خود و ناگویی هیجانی با وضعیت سلامت روان زنان خانه دار با واسطه گری هم وابستگی انجام گرفت. روش پژوهش همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان خانه دار مراجعه کننده به پنج پایگاه پایگاه های سلامت شهر تهران بود که از این بین 250 نفر به شیوه در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های سلامت روان گلدبرگ، ناگویی هیجانی تورنتو، هم وابستگی اسپن و فیشر و تصور از خود بک بود. نتایج نشان داد که مدل پژوهش از برازش مطلوب برخوردار بود. طبق نتایج بین ناگویی هیجانی و هم وابستگی با سلامت روان رابطه معکوس و معنادار و بین ادراک از خود با سلامت روان در زنان خانه دار رابطه مثبت و معنادار وجود داشت. همچنین نقش واسطه ای هم وابستگی در رابطه بین ادراک از خود با وضعیت سلامت روان زنان خانه دار تأیید شد، اما نقش واسطه ای متغیر هم وابستگی در رابطه بین ناگویی هیجانی با وضعیت سلامت روان زنان خانه دار تأیید نشد. با توجه به مدل تأییدشده، می توان در زمینه افزایش سلامت روان زنان خانه دار به نقش متغیرهای ادراک از خود، ناگویی هیجانی و هم وابستگی توجه ویژه داشت.

هدف این پژوهش، اثربخشی مداخله آموزشی «خودت باش» بر باورهای منفی، خودپذیری، ابراز وجود و عزت نفس نوجوانان دارای خودانتقادی بود. روش این پژوهش نیمه آزمایشی، پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری 45 روزه با گروه کنترل بود. جامعه آماری، شامل نوجوانان 18-15 ساله دارای خودانتقادی در شهر اصفهان سال 1402 بوده که تعداد 40 نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای با در نظر گرفتن معیارهای مطالعه، انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه های باورهای منفی، ابراز وجود و عزت نفس و مداخله اسکین بود که گروه آزمایش طی 12 جلسه 60 دقیقه ای هفته ای یک بار دریافت نمودند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه های مکرر تحلیل گردید. نتایج نشان داد، مداخله آموزشی خودت باش بر باورهای منفی، خودپذیری، ابراز وجود و عزت نفس نوجوانان دارای خودانتقادی تأثیر معناداری دارد و تأثیرات آموزش در مرحله پیگیری نیز باقی مانده است. از این رو می توان نتیجه گرفت که ذهن آگاهی کسب شده در مداخله آموزشی خودت باش به نوجوان کمک می کند تا از افکار مزاحم رد شوند و به باورهای خودشان نچسبند. براین اساس، پیشنهاد می شود این مداخله در راستای کاهش و بهبود مشکلات روان شناختی نوجوانان استفاده شود.

تعلل ورزی یکی از چالش های مهم در زندگی روزمره و تحصیلی نوجوانان است که موجب نگرانی های روان شناختی و کاهش عملکرد آنها می شود. این پژوهش به ارزیابی مدل مفهومی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد جهت کاهش تعلل ورزی در نوجوانان ایرانی پرداخته بود. روش پژوهش از نوع توسعه ای با طرح آمیخته اکتشافی متوالی انجام شد. بخش کیفی با مصاحبه های نیمه ساختاریافته از ۱۷ نفر از استادان دانشگاه و مشاوران و بخش کمّی با توزیع پرسشنامه محقق ساخته ۳۵ سؤالی به ۴۰ نفر از خبرگان انجام شد. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و تحلیل عامل تأییدی در نرم افزار PLS تحلیل شد. مدل مفهومی شامل 5 بعد (مهارت های خودیاری، بستر اجرایی گروه درمانی، ذهن آگاهی، تعهد و ارزش گذاری، حمایت گروهی) و 35 مضمون پایه بود. مقادیر روایی همگرا برای تمامی ابعاد بالاتر از حد قابل قبول بوده و صرفاً نیاز به حذف دو گویه وجود داشت. یافته ها نشان می دهد که گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد می تواند به عنوان یک رویکرد مؤثر در کاهش تعلل ورزی نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می شود که این رویکرد در مدارس و مراکز مشاوره به منظور افزایش مسئولیت پذیری و خودکنترلی نوجوانان به کار گرفته شود.

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی خودسرزنشگری و خودشفقتی در رابطه بین تجارب ناگوارکودکی با افسردگی بود. در قالب یک طرح توصیفی_ همبستگی، ۳۲۴ نفر از دانشجویان دانشگاه مراغه در سال تحصیلی 1401 - 1400 به روش نمونه گیری داوطلبانه انتخاب شدند. به منظور گردآوری اطلاعات، شرکت کنندگان پرسشنامه تجارب ناگوار کودکی، مقیاس سطوح خودسرزنشگری، مقیاس خودشفقتی و مقیاس افسردگی بک را تکمیل کردند. برای تحلیل آماری داده ها از روش همبستگی پیرسون و تحلیل میانجی چندگانه استفاده شد. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که تجارب ناگوار کودکی با سطوح خودسرزنشگری همبستگی مثبت، با ابعاد مثبت و منفی خودشفقتی به ترتیب همبستگی منفی و مثبت و با افسردگی همبستگی مثبت داشت. همچنین خودسرزنشگری با افسردگی همبستگی مثبت و ابعاد مثبت و منفی خودشفقتی با افسردگی به ترتیب همبستگی منفی و مثبت دارد. نتایج تحلیل میانجی نشان داد سطوح خودسرزنشگری و ابعاد خودشفقتی، به استثنای ذهن آگاهی، ارتباط بین تجارب ناگوارکودکی و افسردگی را به صورت جزئی میانجی گری می کنند. این یافته ها حاکی ازاین هستند که تجارب ناگوار کودکی گرچه مستقیما عامل خطری برای افسردگی هستند، اما همچنین منجر به افزایش خودسرزنشگری و نیز سه بعد منفی خودشفقتی مانند خودقضاوتی، انزوا و همانندسازی افراطی شده و برعکس منجر به کاهش دو بعد مثبت خودشفقتی مانند مهربانی با خود و انسانیت مشترک شده و آنها نیز به نوبه خود منجر به افزایش افسردگی می شوند.

هدف از این پژوهش، بررسی رابطه نارضایتی از بدن و علائم اختلال خوردن در زنان مشتاق مدل مد با نقش میانجی اضطراب بود. پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی زنان 20 تا 40 سال شهر تهران در سال 1402 بود که 210 نفر به صورت هدفمند از مراکز و کلینیک های خدمات زیبایی، مزون های لباس و سالن های ورزشی شهر تهران انتخاب شدند. برای گرد آوری داده ها از پرسشنامه های نارضایتی از بدن کوپر و همکاران، اضطراب بک و علائم اختلال خوردن گارنر و همکاران استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و تکنیک مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که اضطراب بین نارضایتی از بدن و علائم اختلال خوردن در زنان مشتاق مدل مد، نقش میانجی دارد. همچنین تمامی اثرات مستقیم مدل، معنادار بودند به نحوی که نارضایتی از بدن بر اضطراب، اضطراب بر علائم اختلال خوردن و همچنین نارضایتی از بدن بر علائم اختلال خوردن در زنان مشتاق مدل مد مؤثر بود. بنابراین روان شناسان با درک نقش نارضایتی و اضطراب بدن در بروز علائم اختلال خوردن و مشکلات مربوط به آن می توانند اقدامات عملی و مداخلات مناسب را انجام دهند.

هدف از اجرای این پژوهش، بررسی تأثیر آموزش ادراک اجتماعی بر تحریف های شناختی و قلدری دانش آموزان بود. روش پژوهش، از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه پسران دانش آموز پایه هشتم شهر دزفول در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. برای انتخاب نمونه از بین مدارس دو مدرسه و از سه پایه تحصیلی آن مدارس، دانش آموزان پایه هشتم به صورت تصادفی انتخاب شدند و در آزمون قلدری شرکت کردند و 40 نفر که بالاترین نمره را در این آزمون داشتند، به صورت نمونه گیری هدفمند از هر کدام از مدارس انتخاب شدند و پرسشنامه های «چگونه من فکر می کنم؟» و قلدری ایلی نویز را در مرحله پیش آزمون و پس آزمون تکمیل کردند. گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 90 دقیقه ای در معرض مداخله آموزش ادراک اجتماعی قرار گرفتند و در طول این مدت گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکردند. برای تحلیل داده ها از تحلیل کواریانس چندمتغیری و تک متغیری استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش ادراک اجتماعی به طور معنا داری باعث کاهش تحریف های شناختی و قلدری دانش آموزان شده است؛ لذا با توجه به این یافته ها، استفاده از چنین برنامه آموزشی در مدارس توصیه می شود.