جلوه هنر

کاواکوبو را می توان در خلق آثارش، هنرمندی ژاپنی دانست که خارج از شیوه رایج و متعارف به واسازی در طراحی مد و لباس پرداخته است. ارائه آثار او در موزه متروپلیتن نیویورک در سال ۲۰۱۷ میلادی اهمیت و نقش تحول ساز این آثار را نشان داد. از این رو قصد بر آن است با تحلیل فضا به عنوان مؤلفه ای غیرمادی چگونگی بازتاب مفاهیم پست مدرن در این آثار کشف و شناسایی گردند؛ بنابراین ۱۸ اثر به صورت هدفمند انتخاب شدند و بر اساس کدهای مرکزیت زدایی، حاشیه، بینامتنیت و نفی تقابل دوگانه مورد تحلیل قرار گرفتند. همچنین رویکردی کیفی با ماهیتی توصیفی-تحلیلی برای تحلیل آثار اتخاذ گردید و جمع آوری اطلاعات اولیه از روش کتابخانه ای و سایت های معتبر بین المللی صورت گرفته است. نتایج نشان داد که در آثار کاواکوبو مفاهیم فضاسازی ژاپنی همسو با شیوه واسازی پست مدرنیستی به گونه ای بازتاب داشته است که فضایی مبهم و برخلاف ارزش های متکی بر نظام ساختار یافته در طراحی مد و لباس را ایجاد کرده است. در این آثار فضا به معنای حذف ارزش گذاری های بیرونی مؤثر در مؤلفه های طراحی لباس است که معنای واحد نشانه ها جای خود را به تأویل های ناایستا و پویا داده است و هر آنچه برای طراحی لباس در حاشیه قرار داشته به مرکز انتقال یافته و خارج از تقابل های دوگانه، فضایی میانه برای جدایی رسانه طراحی لباس از محدودیت های نظام ساختاریافته پیشین ایجاد نموده است.

استرس در میان حرفه های طراحی به عنوان یک پدیده رایج و تأثیرگذار شناخته شده که می تواند پیامدهای منفی بر سلامت و عملکرد طراحان داشته باشد. این پژوهش با هدف تحلیل علم سنجی بر روی مطالعات حوزه استرس طراحی، به شناسایی رویکردها و مسیرهای اصلی تحقیق در این حوزه می پردازد که به منظور کاوش در موضوعات و تحولات برجسته، شناسایی روندهای نوین در انتشار پژوهش ها، درک الگوهای همکاری بین پژوهشگران، تحلیل روش های تحقیق بکار رفته، آشکارسازی ساختار و نقشه دانش استرس طراحی در متون جهانی انجام شده است. جهت نیل به این اهداف، با رویکرد استقرایی و روش تحلیل داده ها کمی، پس از شناسایی 21 مقاله در این حوزه با ابزار وس ویوور به طبقه بندی اطلاعات آنها براساس هم آیندی، هم نگاری براساس آیتم نویسندگان و کشور، تحلیل زوج کتاب شناختی و روش های پژوهشی پرداخته شده است. نتایج هم آیندی بیانگر این هستند که کلیدواژه استرس ذهنی بالاترین فراوانی را در میان مطالعات دارد. بررسی توزیع مقالات، حاکی از آن است که فعالیت های تحقیقاتی در این حوزه در سال های اخیر توسط نویسندگان معدودی افزایش یافته و روش نظرسنجی به شکل گسترده ای در این مطالعات مورد استفاده قرار گرفته است همچنین تحلیل زوجی کتاب شناختی نمایانگر آن است که نشریه دیزاین ساینس و همایش بین المللی طراحی مهندسی، بیشترین مقالات را در این حوزه منتشر کرده اند. یافته های این پژوهش، بینش های ارزشمندی از نقشه دانش استرس طراحی برای پژوهشگران فراهم می کند تا با شناخت بهتر، استراتژی ها و رهیافت های نوآورانه ای را برای تحقیقات آتی خود در این حوزه شکل دهند.

با افزایش جمعیت سالمندان و امید به زندگی در ایران، نیاز به طراحی محصولات فیزیکی فناورانه ای که با نیازها و توانایی های سالمندان سالم همخوانی داشته باشد، بیش از پیش احساس می شود. پژوهشگران بر این باورند که فناوری می تواند زندگی روزانه سالمندان را بهبود بخشند؛ اما پذیرش و استفاده از آنها توسط سالمندان با چالش هایی مواجه است که می تواند به عواملی همچون عدم آشنایی، نگرش منفی یا تطابق نداشتن با نیازهای واقعی آنان مرتبط باشد. این مطالعه، به صورت موضوع پژوهی با نگاه نظام مند توصیفی-تحلیلی با هدف شناسایی و معرفی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری توسط سالمندان سالم ایرانی در بازه زمانی ده ساله ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ (۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴) انجام گرفته است. جستجوی مقالات در پایگاه های داده معتبر خارجی و داخلی شامل پاپ مد، ساینس دایرکت، وب آوساینس، پروکوئست، اسکوپوس، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و مگیران و با لحاظ کردن کلیدواژه های «سالمند»، «سالمند سالم»، «ایران»، «پذیرش فناوری»، «محصولات فیزیکی فناورانه» و معادل های انگلیسی آن ها صورت پذیرفته است. از بین 1200 مقاله اولیه، با استفاده از بررسی فهرست استروب و مطابق دستورالعمل پریسما، ۲۶ مقاله مرتبط انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد که عوامل متعددی از جمله ویژگی های فناورانه، روان شناختی، اجتماعی-فرهنگی، فردی، اقتصادی، رفتاری و محیطی بر پذیرش فناوری توسط سالمندان سالم ایرانی تأثیرگذار هستند. این نتایج می تواند چارچوب مفیدی برای پژوهشگران و طراحان در راستای توسعه فناوری های متناسب با نیازهای سالمندان سالم ایرانی ارائه دهد.

شیشه گری در ابتدا پیشه ای برای ساخت آثار مصرفی بود که با ورود ماشین و شروع دوره انقلاب صنعتی، کارخانه های بزرگ شیشه برای برآورد نیازهای محصولات کاربردی در میزان انبوه بوجود آمدند. در اواسط قرن بیستم تلاش های هنرمند شیشه برای بیان شخصی در خلق آثار خود منجر به شکل گیری «جریان هنر شیشه معاصر» درکشورهای غربی گردید و مسیر آن از کارخانه جدا شد. بدیهی است برای شناخت واقعی یک جریان و روند ساخت یابی نظام جدید نیازمند راه و طریق شناسایی صحیح می باشد. «نظریه ساخت یابی گیدنز» که به بررسی تعامل میان ساختار با عوامل انسانی می پردازد از این دست راهکارها است. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت جامعه هنر شیشه گری سنتی در دوران انقلاب صنعتی در مواجه با پدیده کارخانه، بر اساس نظریه ساخت یابی آنتونی گیدنز انجام شده و به دنبال شناسایی مولفه های موثر بر تحول هنر شیشه در دوره تحولات صنعتی است. پرسش اصلی این است که مولفه های تأثیرگذار در مواجهه جامعه شیشه گری سنتی با پدیده کارخانه از منظر مولفه های حاکم در نظریه ساخت یابی گیدنز چه بوده است؟ این پژوهش بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت و روش از نوع توصیفی-تحلیلی است. گردآوری اطلاعات آن به شیوه کتابخانه ای صورت گرفته و به شیوه نظریه آزمایی تحلیل های کیفی آن صورت گرفت. براساس یافته های پژوهش، شیشه گری قبل از انقلاب صنعتی در کارگاه های کوچک توسط استادکاران اجرا می شد. پس از تحولات انقلاب صنعتی تعامل بین هنرمند طراح و کارگاه هایی که تبدیل به کارخانه های تولید انبوه شیشه شده اند، افزایش یافت و هنرمند شیشه بعنوان طراح در کارخانه حضور داشت. در نتایج حاصل از این پژوهش می توان گفت؛ هنرمند شیشه به عنوان یکی از اصلی ترین منابع انسانی موجود در ساختار شیشه گری سنتی، پس از ورود به دنیای صنعت در جستجوی نقش خود در کارخانه های شیشه، اقدام به همکاری در قالب هنرمند طراح می نماید. با جدایی و استقلال مسیر هنرمند، کارخانه به عنوان یک نهاد بازتولید شده در صنعت جهت برآورد نیازهای کاربردی اقدام نمود و از کنش متقابل با جریان های هنری جامعه، فاصله گرفت.

دیدگاه برساخت گرایی شفافیت و خنثی بودن بازنمایی عکاسانه را نقد می کند. بنا بر این دیدگاه، در مواردی خالقان آثار عکس بنیان، برساخته گیِ عکس را به چالش کشیده اند و از روش های پراکنده ای استفاده نموده اند. چگونگیِ به کارگیریِ این روش ها در آثار عکس-بنیان دهه 1390 دغدغه اساسی پژوهش حاضر بوده است. در این پژوهش با استفاده از آرای برساخت گرایانی چون «جودیت باتلر» در کنار نظریات «اندی گراندبرگ»، نظریه پرداز عکاسی و همچنین با توجه به رویکردهای خودانتقادی عکس، یک چارچوب اصلی برای شناسایی و دسته بندی آثاری که به نقد برساخته گی بازنمایی عکاسانه پرداخته اند، ترسیم شد. مطابق این چارچوب، نقد برساخته گی بازنمایی عکاسانه به چهار صورتِ تکرار برساخته های گفتمان غالب، ارائه برساخته های جایگزین، آگاه سازی مخاطب از عکس بودگی و برجسته سازیِ نقش عکاس انجام می شود. پس از یافتنِ آثاری که هریک از روش های چهارگانه فوق در آن ها قابل مشاهده بود، تکنیک های به کار رفته در هر یک از روش ها و میزانِ استفاده هنرمندانِ این دهه از هر شیوه و تکنیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان دادند که هنرمندان در این دهه، در مواردی بسیار اندک از تکرار برساخته های گفتمان غالب برای نقد برساخته گی بازنمایی عکاسانه استفاده کرده اند و در این موارد معدود، اطلاعاتِ زمینه ای عکس ها نقشی مؤثر داشته اند. ارائه برساخت های جایگزین نیز در این دهه بر قرارداد های بدیهی انگاشته ای چون پرسپکتیو رنسانسی متمرکز بوده و آگاه ساختنِ مخاطب از عکس بودگی تنها با توسل به یک تکنیک (چاپ پرفراژ نگاتیو) انجام گرفته است و در نهایت هنرمندان این دهه بیشتر از سایر روش ها از برجسته سازیِ نقش عکاس بهره گرفته اند و با تکنیک های متنوعی آن را اجرا نموده اند.

وقتی به قطعه زیوری از گذشته می نگریم؛ شناخت خوبی از فرهنگ در آن دوره تاریخی به دست می آید؛ و نشانگر آن است که زیورآلات صرفا جنبه تزئینی نداشته و به عنوان رسانه ای مانا از نسلی به نسلی دیگر منتقل می شوند. در این پژوهش به علت گستردگی مخاطبان زیورآلات طلا و جواهر بازاری به بررسی میزان و نحوه وام گیری طراحی این زیورآلات از عناصر فرهنگی جاری در جامعه از منظر بازتاب ویکتوریا الکساندر پرداخته شده است. طلافروشی ها نیز از استان تهران به عنوان پایتخت و مرکزیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور انتخاب شده اند. ماهیت تحلیل یافته های این پژوهش کاربردی، گردآوری اطلاعات آن به صورت مطالعات اسنادی و منابع کتابخانه ای صورت گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تعدد کاربرد مولفه حافظه فرهنگی (نقوش و نماد) در طراحی ها نشان از استقبال مخاطبین حال حاضر جامعه دارد. همچنین با توجه به جامعه خودمحور حاکم و شرایط اقتصادی، زیورآلات طلای بازاری با وزن کم که افراد با طراحی آن ها ارتباط فردی و شخصی احساس می کنند جلب توجه بیشتری خواهند کرد. از سوی دیگر به دلیل عدم الزام به رعایت قانون کپی رایت در ایران تولیدی ها کم ریسک ترین روش یعنی کپی از برندهای خارجی را انتخاب می کنند. به طور کلی، گسترش مباحث فرهنگی در فضای بازار به دلیل اولویت ساز و کارهای اقتصادی در این فضا، باید به صورت غیرمستقیم و از طریق گفتمان سلیقه سنجی در مخاطبان صورت گیرد. همچنین استفاده و یا احیای تکنیک های اصیل ایرانی می تواند سبب تنوع زیورآلات بازاری داخل کشور و هویت بخشی در سطح جهانی گردد.

هویت نژادی برساختی است تاریخی که در عصر انقلاب دیجیتال همچنان همچون گذشته بر پایه روابط نامتوازن قدرت ساخته می شود. هوش مصنوعی به عنوان یکی از مظاهر برجسته انقلاب دیجیتال، در گسترش دیدگاه های نژادپرستانه و نابرابری های نژادی سهیم ارزیابی شده است. به همین جهت محققان حوزه فن آوری به همراه فعالان اجتماعی سعی دارند با تکیه بر نظریات انتقادی همچون دیدگاه های پسااستعماری و با معرفی سازوکارهای مشخص در حوزه فن آوری، قابلیت های هوش مصنوعی در بازتولید نگاه های برتری جویانه را محدود و کنترل کنند. استفانی دینکینز هنرمند آفریقایی-آمریکایی به عنوان یکی از برترین چهره های تأثیرگذار در زمینه هنرِ هوش مصنوعی، هویت نژادی سیاهان را به عنوان اصلی ترین مسئله در آفرینش های هنری خود مورد تأکید قرار می دهد و هدف خود از تولید هنر بر پایه هوش مصنوعی را ایجاد برابری و عدالت اجتماعی عنوان کرده است. با مطالعه آثار هنرمند این سوال مطرح می شود که او چگونه و با استفاده از چه سازوکارهایی هویت نژادی سیاهان را خارج از پارادایم های گفتمان استعمارگرایی برجسته می کند؟ این مطالعه که به روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای صورت گرفته است، از طریق انطباق دیدگاه اندیشمندان حوزه هوش مصنوعی (شاکیر محمد، ماری ترزا پنگ و ویلیام ایزاک) با آثار استفانی دینکینز، به دنبال اثبات قابلیت های هوش مصنوعی در استعمارزدایی از نژاد است. دستاوردهای این تحقیق گویای آن است که هوش مصنوعی می تواند ابزاری باشد در جهت استعمارزدایی از هویت سیاهان و زدودن نگاه دیگریِ فرادست. بر اساس دیدگاه مطرح شده توسط نظریه پردازان مذکور و انطباق آن با آثار هنرمند، مشخص شد که هنرمند با ایجاد کنشی انتقادی، برقراری رابطه دوسویه و قیومیت معکوس و همچنین تجدید حیات جامعه متاثر از نژادپرستی، مانع از بازتولید کلیشه ها می شود.

جهانی بوده است. اما علی رغم وجود این ظرفیت بین المللی، نقش آن در دستیابی به توسعه پایدار مغفول مانده است. هدف از نگارش این مقاله، هویدا ساختن جایگاه آن دسته از صنایع دستی دارای مهر اصالت یونسکو است که نشان داده اند مقبولیتی جهانی داشته اند. پژوهش حاضر، به صورت آمیخته بر مبنای روش کیفی و کمی در دو بخش تنیده با یکدیگر، با مطالعات اسنادی (منابع مکتوب) و میدانی (مصاحبه نیمه ساختاریافته، نیمه عمیق) به انجام رسیده است. برای نیل به هدف، نگارنده، هنرمندان دارای مهر اصالت یونسکو در زمینه فلزکاری در استان چهارمحال وبختیاری را بر اساس تجربیات زیسته، دریافتی و انگاشتی، شناسایی و 16 اثر را به صورت آگاهانه انتخاب کرده است. سپس موانع موجود بر سر راه توسعه صنایع دستی بومی استان را موردتوجه قرار داده است. اطلاعات میدانی مورد نظر، از دو طریق مصاحبه و پرسش نامه جمع آوری شده اند که حاوی 25 پرسش در30 نسخه و در دو سطح تولیدی و کارگاهی (15نفر) و کارشناسان و مسئولان صنایع دستی استان (15نفر) توزیع شده اند. بررسی ها گویای آنست که چه در سطح کارگاهی و چه در سطح مدیریتی، توافق نظر بر 33 مؤلفه وجود مشکل در سازینه های فلزی استان وجود دارد و رسیدن به سطح مهر اصالت یونسکو را وابسته به حل، تعدیل و تخفیف آن ها می دانند. ضمن این که هر 2 گروه، عمده مشکلات را از طرف مقابل می دانند و این نتیجه حاصل می شود که در صورت حل مشکل و توجه به صنایع دستی بومی و گام نهادن در مسیر کسب خوشنامی، می توان در راه توسعه پایدار گام نهاد.

معماری همواره جزء هنرهای پویا و فعال در ایران بوده و در طول تاریخ پر فراز و نشیب خود همواره مسیر پیشرفت را پیموده است. هنرمندان ایرانی با استفاده از ذوق و فرهنگ ایرانی به گونه ای سعی در تزئینات آثار معماری داشته اند؛ که با فرهنگ هر دوره تلفیق یافته و سبکی نو را به معماری جهان عرضه نموده اند. در واقع اجرای هر طرح نیازمند عناصر سه گانه جامعه، حامیان طرح و معمار می باشد که بدون هر یک از این عناصر اجرای معماری یک بنا قابل تصور نخواهد بود. پس از حمله مغول به ایران و ویرانی های بسیار، رفته رفته از میان این تخریب ها نظام سیاسی تازه ای با نام حکومت ایلخانی سر برافراشت که به مرور با تلفیق هنر شرقی با هنر ایرانی در تزئینات معماری این دوره سبک خاصی را ایجاد نمودند. بخش مهمی از تزئینات معماری دوره ایلخانی را تزئینات لچکی تشکیل می داد که به ویژه در سردر ورودی بناها و محراب ها مورد استفاده قرار می گرفته است. در این پژوهش سعی بر آن است که به معرفی عناصر تزئینی انواع لچکی در معماری ایلخانی پرداخته و نقش و جایگاه هر یک از این لچکی ها را در سازه های معماری این دوره مشخص و تفاوت های به وجود آمده در میان این لچکی ها در معماری ایلخانی را مشخص نماییم. برطبق جامعه آماری بررسی شده لچکی های بناها در دوره ایلخانی در چهار دسته بندی متفاوت از جمله: جنس، پراکندگی بناها، رنگ و طرح قرار می گیرند. از این میان بناهای آجری، طرح های اسلیمی و رنگ آبی از ویژگی های شاخص لچکی ها در این دوره محسوب می شود.

تبلیغات نوعی ارتباط است که انتقال اطّلاعات در آن، با هدف تحت تأثیر قراردادن افکار و عقاید جامعه صورت می پذیرد. در این ارتباط، پیام دهنده تلاش می کند واکنش مثبتی از جانب مخاطب در راستای پیشبرد اهداف معینی به دست آورد. شناخت بازار هدف و روان شناسی تبلیغ از اصول تبلیغات موفّق محسوب می شود. از این روی سازمان تبلیغاتی آوازه که در دهه 30 ه. ش تأسیس شد با به کار گرفتن این اصول توانست تحوّلی در تبلیغات نوپای ایران به وجود آورد. اغلب روش های تبلیغاتی در این دوران برای نخستین بار در ایران تجربه می شد. در این مقاله با در نظر گرفتن مباحثی چون روان شناسی تبلیغات و اقناع سازی مخاطب به مطالعه شکل گیری و فعّالیت های سازمان تبلیغاتی آوازه در دهه 1330 ه. ش تا 1350 ه. ش پرداخته شده است. این پژوهش به شیوهی توصیفی-تحلیلی با تکیه بر منابع مکتوب وتورق روزنامه اطّلاعات صورت گرفته است. هدف از این امر، آشنایی با حوزه روان شناسی تبلیغات و اقناع سازی مخاطب در سازمان تبلیغاتی آوازه می باشد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که این سازمان علاوه بر بهره گیری از ظرفیت های احسا سی و روانی مخاطب، با اجرای روش های روان شناسی تبلیغ، برنامه قرعه کشی و اهدای جوایز، اشتیاق و پویایی جامعه را افزایش داد تا به مقصود نهایی خود در تبلیغات دست یابد. آوازه از شیوِه تبلیغات انتظاری که بیش از دیگر فنون، بر جامعه ایران مؤثر بود در برخی از کارزارهای تبلیغاتی خود مانند تلویزیون بلر، روغن نباتی بهار و ... بهره برد و بر اشعار، ضرب المثل های ایرانی و بومی سازی تبلیغات تأکید داشت. تمامی این فنون، برای ثبت یک برند در حافظه مخاطب مؤثر است. استفاده از این شیوه ها، موجب اقناع مخاطب، رشد تبلیغات تجاری و رونق صنایع داخلی آن روزگار بوده است.