کلریت های جنوب شرق ایران: سنگی در گذر زمان و فرهنگ
آرشیو
چکیده
کلریت سنگی دگرگونی است که می توان آن را در اُفیولیت ها یا در مناطقی با درجه بالای دگرگونی ناحیه ای یافت. این سنگ به دلیل ویژگی های منحصر به فرد و رنگ سبز خاکستری چشمگیرش، در یک پهنه فرهنگی گسترده و طی زمان طولانی مورد توجه بوده است. به علت سختی پایین، کلریت نسبتاً آسان تراشیده می شود و از این رو ماده ای مناسب برای ساخت اشیای کوچک به شمار می رفته است. در پیرامون خلیج فارس، این سنگ از دوران پیش تاریخ تا روزگار باستان استخراج می شد و برای ساخت ظروف و اشیای کوچک از دوره نوسنگی تا روزگار معاصر کاربرد داشت. میان هزاره سوم و دوم پیش از میلاد، در جنوب و جنوب شرق ایران، اشیای کلریتی به عنوان اشیای ارزشمند مرتبط با آیین های تدفینی به کار می رفتند و در فواصل طولانی مبادله می شدند. از زمان نخستین کشفیات، درباره منشأ این اشیا بحث های فراوانی وجود داشته است، اما به دلیل پیچیدگی فراوان داده های باستان شناسی درباره منابع اولیه تراش این سنگ در این نواحی، ماهیت، گاه نگاری و شیوه های تولید و تجارت کلریت همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. ازاین رو هدف این پژوهش، یکپارچه سازی و تبیین تفاوت های میان سه سبک اصلی مبادله شده پیرامون خلیج فارس یعنی سبک های میان فرهنگی، امّ النار و وادی سوق و توصیف ویژگی ها، گستره پراکندگی و حوزه های تولید آنها است. مبنای این بخش، تدوین نقاط کانونی با فهرست کردن جامع ترین مواردِ حضورِ آثار کلریتی، ترسیم نقشه های پراکندگی آنها و بررسی شکل گیری شان در زمینه های گوناگون زمین شناختی بوده است.Chlorite from the Southeast of Iran: A Stone of the Passage of Time and Culture
Chlorite is a metamorphic rock that can be found in ophiolites or areas with a high degree of regional metamorphism. The stone was mostly considered within a wide cultural context and for long-term usage due to its unique, fashioned characters and prestigious green-grey color tone. Due to its low hardness, chlorite is relatively easy to carve, and was a material of choice for small artefacts. Around the Persian Gulf, this stone was excavated in prehistory and antiquity, which was used to make vessels and small objects from the Neolithic to modern days. Between the third and second millennium before the Common Era, in the south and southeast of Iran, chlorite objects were prestige objects associated with funerary practices and were traded over long distances. Since the first discoveries, there have been debates about their provenance, but because the archaeological knowledge about the fashioned raw reservoirs in these regions is deeply complex, the nature, chronology, and modalities of this chlorite production and trade are still largely unknown. Therefore, the goal of this research is to synthetise the differences between the three main styles traded around the Persian Gulf - namely the Intercultural, Umm an-Nar and Wadi Suq styles - and describe their particularities, distribution, and production areas. The basis of this part was the conception of some focal points, listing as exhaustively as possible the occurrences of chlorite artefacts, as well as the mapping of their distributions, and their formation in diverse geological contexts.
تبلیغات
