تحلیل سطوح سه گانه معنا در نگاره «گوی باختن مهر با کیوان شاه» با تکیه بر آرای اروین پانوفسکی
آرشیو
چکیده
نگاره «گوی باختن مهر با کیوان شاه» با بهره گیری از رمزگان نجومی، اسطوره ای و تصویری، لایه هایی از معنا فراتر از روایت ظاهری خود می آفریند و نمونه ای شاخص از ظرفیت مفهومی نگارگری دوره تیموری محسوب می شود. باوجود اهمیت اثر، پژوهش های پیشین عمدتاً بر جنبه های تاریخی، سبکی و انتساب هنری تمرکز داشته و تحلیل شمایل شناختی نظام مند آن کمتر موردتوجه قرار گرفته است. مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی چگونگی بازنمایی مفاهیم فلسفی، سیاسی و کیهان شناختی در نگاره از طریق زبان تصویر و در چارچوب سه سطح شمایل شناسی پانوفسکی است. هدف پژوهش تبیین ساختار معنایی اثر و آشکارسازی نسبت میان عناصر بصری و مفاهیم نمادین در بستر فکری و فرهنگی دوره تیموری است.روش تحقیق کیفی و توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده های کتابخانه ای و اسنادی است و نگاره در سه سطح پیش شمایل نگارانه، شمایل نگارانه و شمایل شناسانه تحلیل شد تا از توصیف صوری به تفسیر معنای ذاتی اثر گذر شود. یافته ها نشان می دهد که تقابل نمادین مهر و کیوان، همراه با سازمان دهی رنگ، جهت حرکت پیکره ها و ترکیب بندی مرکزی، بیانگر تنش میان اراده انسانی و نظم کیهانی است و در سطح سیاسی استعاره ای از مشروعیت سلطنت، آزمون قدرت و گردش اقبال در گفتمان تصویری عصر تیموری ایجاد می کند. درنتیجه، این نگاره نه صرفاً صحنه ای روایی، بلکه متنی بصری است که پیوند میان اسطوره، نجوم و ایدئولوژی سلطنتی را در قالب نظامی نشانه ای و معنادار بازنمایی می کند.Analysis of the Three Levels of Meaning in the Miniature “Losing the Ball to Mehr and King Keyvān” Based on Erwin Panofsky’s Theories
Introduction: The painting “Mihr Losing the Polo Ball to King Kayvān” represents a significant example of Timurid visual culture, where narrative imagery simultaneously functions as a symbolic system. Previous research has largely focused on stylistic features, historical context, and attribution, with limited attention to systematic iconological interpretation. This study examines how the painting conveys layered meanings through astronomical, mythological, and political symbolism, addressing how visual elements communicate philosophical and cosmological concepts within Panofsky’s three-level iconological framework. The aim is to demonstrate that the work functions not merely as illustration but as a visual discourse on sovereignty, fate, and cosmic order. Methods: A qualitative, descriptive-analytical approach based on library sources, historical chronicles, and studies on Persian symbolism and cosmology was employed. The painting was analyzed through three stages: pre-iconographic description (formal and perceptual features, including composition, gesture, spatial relations, and color), iconographic analysis (motifs interpreted through textual, mythological, and cultural references), and iconological interpretation (synthesizing findings to reveal intrinsic meanings and their relation to kingship, temporality, and celestial determinism). Results: The analysis reveals that the central positioning of the ball, chromatic contrasts, and spatial dynamics structure a symbolic opposition between Mihr and Kayvān, reflecting dualities of luminosity versus limitation and vitality versus restraint. The spherical form and unstable trajectory of the ball encode cyclical motion and the fluctuating nature of power, while costume and spatial hierarchy reinforce distinctions in authority and agency. The depicted game operates as an allegorical model of political legitimacy and the circulation of power. Discussion: The painting visualizes Timurid conceptions of rulership, linking political authority to cosmological order. The tension between figures reflects concerns of succession, stability, and the temporality of power. Iconologically, the work integrates myth, astronomy, and ideology into a coherent visual discourse, demonstrating the value of multi-level analysis for uncovering cultural meanings in Persian painting.
تبلیغات
