نسبت سنجی نقش زنان و نهادهای اجتماعی در بازسازی نظم اجتماعی در پسابحران های سیاسی-اجتماعی دهه 90 و 1401 در ایران
آرشیو
چکیده
تحولات اجتماعی دهه 90 و به ویژه رخدادهای ۱۴۰۱ نشان داد که زنان به یکی از مهم ترین کانون های منازعه ادراکی و رسانه ای علیه جمهوری اسلامی تبدیل شده اند؛ با این حال، تحلیل های رایج غالباً یا زنان را به کنشگرانی احساسی و واکنشی تقلیل می دهند یا آنان را در چارچوب روایات رسانه های بیگانه به عنوان پیشران گسست اجتماعی صورت بندی می کنند. این پژوهش با به کارگیری روش توصیفی–تحلیلی و اتکا بر داده های مستند، می کوشد با استفاده از یک چارچوب نظری سه سطحی شامل آسیب های نهادی پسا بحران، الگوهای کنشگری زنان در دوره بحران و سازوکارهای بازسازی نظم اجتماعی در مرحله پسا بحران، نقش واقعی زنان را در پویش های ادراکی و هنجاری جامعه ایران آشکار سازد. یافته ها نشان می دهد که عملیات شناختی علیه زنان از طریق برجسته سازی سوژه هایی چون پوشش، کرامت، نشاط اجتماعی، نقش مادرانه و مشارکت مدنی، در پی تخریب انسجام ادراکی و ایجاد چندپارگی هویتی است؛ اما ظرفیت نرم زنان در عرصه خانواده، نهادهای اجتماعی زنانه و شبکه های محلی، این عملیات را تا حد زیادی خنثی کرده و مسیر ترمیم شکاف های ادراکی و هنجاری را تسهیل کرده است. تحلیل نتایج نشان می دهد که زنان با تقویت مرجعیت های عاطفی، بازتعریف مرز میان اعتراض مشروع و آشوب، تثبیت روایت ملی و بازتولید سرمایه اجتماعی، به بازیگران کلیدی در عبور جامعه از بی ثباتی ادراکی به سامان یابی اجتماعی تبدیل شده اند. بر این اساس، پژوهش نتیجه می گیرد که فهم نقش زنان در ایران معاصر باید از سطح تحلیل های احساسی عبور کرده و در چارچوب «نظم سازی پسابحران» و «مدیریت ادراک جمعی» بازتعریف شود؛ امری که تقویت جایگاه زنان در حکمرانی و نهادهای اجتماعی را به ضرورتی راهبردی برای امنیت اجتماعی و ثبات ملی بدل می سازد.Calibrating the Role of Women and Social Institutions in the Reconstruction of Social Order in Post-Crisis Contexts: The Political–Social Crises of the 2010s and 2022 in Iran
The social transformations of the 2010s, and particularly the events of 2022, demonstrated that women have become one of the most significant focal points of perceptual and media confrontation against the Islamic Republic of Iran. Nevertheless, prevailing analyses often either reduce women to emotional and reactive actors or frame them within the narratives of foreign media as drivers of social rupture. Employing a descriptive–analytical method and relying on documented data, the present study seeks to reveal the actual role of women in the perceptual and normative dynamics of Iranian society through a three-level theoretical framework encompassing post-crisis institutional damages, patterns of women’s agency during periods of crisis, and mechanisms of social order reconstruction in the post-crisis phase. The findings indicate that cognitive operations targeting women through the salience of issues such as dress, dignity, social vitality, maternal roles, and civic participation aim to undermine perceptual cohesion and generate identity fragmentation. However, women’s soft capacities within the family sphere, women-centered social institutions, and local networks have largely neutralized these operations and facilitated the restoration of perceptual and normative fractures. The analysis further shows that by strengthening emotional authorities, redefining the boundary between legitimate protest and disorder, stabilizing the national narrative, and reproducing social capital, women have emerged as key actors in guiding society from perceptual instability toward social organization. Accordingly, the study concludes that understanding the role of women in contemporary Iran must move beyond emotionalized analyses and be rearticulated within the frameworks of “post-crisis order-building” and “collective perception management” a shift that renders the empowerment of women within governance and social institutions a strategic necessity for social security and national stability.
تبلیغات
