واکاوی پویایی پوشش گیاهی حوضه های آبریز کشور ایران در ارتباط با شرایط خشکسالی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
به منظور دستیابی به اهداف پژوهش، از دو پایگاه داده متفاوت با یک دوره زمانی مشترک 23 ساله (2000-2022) استفاده شد: اول، محصولات ترکیبی 16 روزه MODIS NDVI (MOD13A3) ماهواره Terra و دوم، پایگاه داده ای شاخص بارش-تبخیر و تعرق استاندارد شده ( SPEI ) در مقیاس زمانی 12 ماهه. ابتدا جهت دستیابی به نوع خشکسالی، شاخص SPEI در 7 آستانه طبقه بندی شد. سپس طبق آستانه ها، نقشه هر 6 حوضه آبریز اصلی ایران استخراج شد و برای طبقه بندی نوع پوشش گیاهی 10 آستانه جهت شاخص NDVI استخراج گردید و نقشه های مربوطه حوضه های آبریز در قالب یک نقشه برای هر سال در 5 نوع پوشش گیاهی دسته بندی شد. سپس برای بررسی ارتباط بین دو شاخص SPEI و NDVI ، در ابتدا تفیک مکانی دو پایگاه داده به کمک روش نزدیکترین همسایه یکسان سازی شد. آنوقت به کمک آزمون همبستگی پیرسون ارتباط بین دو شاخص در میانگین داده های شبکه بندی شده به صورت پیکسلی مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت برآورد نرخ تغییرات از تخمینگر شیب سن بهره گرفته شد. نتایج نشان داد شیب روند منفی شاخص SPEI ، ۲۶۴ ماهه، در گستره ی اکثر حوضه های آبریز افزایشی است به طوری که روند منفی این شاخص بر روی مناطق جنوب غرب (حوضه خلیج فارس و دریای عمان) و بر روی مناطق شمالی کشور (شمال حوضه مرکزی و مرکز حوضه دریای خزر) شدیدتر است و به لحاظ آماری در سطح اطمینان 90 درصد معنادار است. نرخ کاهش شاخص آن به میزان 9/0- به ازای هر دهه رسید. برای شاخص NDVI هم روند مثبت (در مناطق جنوبی و جنوب غرب) و هم روند منفی (مناطق شمالی) در گستره ی ایران حاکم است. برای حوضه های با روند معنادار، شیب روند تغییرات (01/0 به ازای هر دهه) است.Analyzing the dynamics of vegetation cover in Iran's Basins in relation to drought conditions
To achieve the research objectives, two different databases with a common time period of 23 years (2000-2022) were used in this study: first, the 16-day composite MODIS NDVI (MOD13A3) products of the Terra satellite and second, the Standardized Precipitation-Evaporation-Transpiration Index (SPEI) database on a 12-month time scale. First, to obtain the type of drought, the SPEI index was classified into 7 thresholds. Then, according to the thresholds, a map of all 6 main watersheds of Iran was extracted, and to classify the vegetation type, 10 thresholds were extracted for the NDVI index, and the relevant maps of the watersheds were categorized into 5 vegetation types in the form of a map for each year. Then, to examine the relationship between the two SPEI and NDVI indices, Then, using the Pearson correlation test, the relationship between the two indices was evaluated in the average of the gridded data pixel by pixel, and the age slope estimator was used to estimate the rate of change. The results showed that the slope of the negative trend of the SPEI index, 264 months, is increasing in the range of most watersheds, so that the negative trend of this index is more severe in the southwestern regions (Persian Gulf basin and Oman Sea) and in the northern regions of the country (north of the central basin and the center of the Caspian Sea basin) and is statistically significant at a confidence level of 90%, so that the rate of decrease of its index reached -0.9 per decade. For the NDVI index, both positive trends (in the southern and southwestern regions) and negative trends (in the northern regions) prevail throughout Iran, and for basins with a significant trend, the slope of the change trend is (0.01 per decade).
تبلیغات
