پژوهش های قرآنی در ادبیات

پژوهش های قرآنی در ادبیات

پژوهش های قرآنی در ادبیات سال دوم بهار و تابستان 1394 شماره 1 (پیاپی 3)

مقالات

۱.

نقدی بر معروفترین روشهای ترجمه قرآن کریم (بر اساس جدیدترین تئوری های ترجمه و زبان شناسی)

تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 1 - 17 نقدی بر معروف ترین روش های ترجمه قرآن کریم (بر اساس جدیدترین تئوری های ترجمه و زبان شناسی) علی صیادانی [1] رسول بازیار [2] چکیده در دهه های اخیر ترجمه های قرآن و رویکردهای منتقدانه بر آن گسترش وسیعی داشته است ولی آنچه این رویارویی مبارک را به چالش می کشاند مبهم بودن روش ترجمه و یکسان نبودن زبان علمی ناقدان ترجمه و مترجمان است. نگارندگان در این پژوهش پس از معرفی معروف ترین انواع روش های ترجمه (ترجمه پویا، صوری، تفسیری، لفظی) مزایا و معایب هر یک را ذکر کرده، سپس ضمن معرفی نظریه پردازان و زبان شناسان معروفی چون: (یوجین نایدا، پیتر نیومارک، گنتزلر، سنیل هورنبی و زونگ) نظریات آنان را نقد و بررسی کرده اند. ترجمه (لفظی و تفسیری) از قدیمی ترین روش هایی است که مترجمان قرآن کریم از آن ها بهره برده اند ولی از آنجایی که این دو روش، ترجمه مطلوب و ایده آلی به دست نداده اند نگارندگان برآنند که ضمن پرداختن به ترجمه پویا و ترجمه صوری به رفع چالش های موجود در ترجمه قرآن کریم مختصر کمکی کرده باشد. این شیوه در صورتی مفید خواهد بود که این شیوه ها همدیگر را تکمیل کنند و در پی هم به کار گرفته شوند. چرا که هیچ روش ترجمه ای به تنهایی نمی تواند در برگردان قرآن به زبان فارسی موفق باشد و برای ارائه ترجمه موفق باید ضمن آشنایی با روش های ترجمه، در هر بافت موقعیتی روش متناسبی انتخاب گردد. واژگان کلیدی: قرآن کریم، ترجمه لفظی، ترجمه تفسیری، ترجمه پویا، ترجمه صوری. [1] - استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، (نویسنده مسئول): a.sayadani@azaruniv.edu [2] - دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران : rasuoolbazyar@gmail.com
۲.

بینامتنیت قرآنی در اسلوب، واژگان و موسیقی کتاب «الایام» طه حسین

تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۶
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 19 - 39 بینامتنیت قرآنی در اسلوب، واژگان و موسیقی کتاب «الایام» طه حسین علی سلیمی [1] پژمان ظفری [2] چکیده طه حسین نویسنده معاصر مصری، در احیای نثر عربی قدیم و پیوند دادن آن با ادب معاصر عربی نقشی برجسته ایفا نموده است. آگاهی گسترده او از میراث قدیم و به ویژه حفظ قرآن کریم در دوران کودکی، نقش به سزایی در شکل گیری شیوه ادبی او داشته است. این مقاله، با روش توصیفی– تحلیلی، بینامتنیت قرآنی در واژگان، ترکیبات، اسلوب و موسیقی کتاب «آن روزها»ی (الایام) او را واکاوی نموده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم با تمام شیوه های بیانی متنوعش، بر سبک ادبی کتاب الأیام طه حسین سایه افکنده است. اثرپذیری او از اسلوب و قالب های قرآنی، ابعاد گسترده ای دارد: استفاده از ساختارهای ترکیبی قرآن، کاربرد چندین اسلوب قرآنی در عبارات، به کار گیری واژگان و اصطلاحات قرآنی و اثرپذیری از فواصل موسیقایی آیات در پایان جملات، از جمله آن هاست. هنر او در این است که با ذهن سرشار از محفوظات قرآنی خود، شیوه ای نو و سهل و ممتنع در نگارش نثر معاصر عربی پدید آورده است. او توانست است با اقتباس از سبک قرآن کریم برخی از ساختارهای نحوی- زبانی را احیا نماید. ساختارهایی که نویسندگان معاصر عرب به کلی آن ها را به دست فراموشی سپرده اند. واژگان کلیدی: قرآن، طه حسین، الأیام، اثرپذیری، اسلوب [1] - استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی –کرمانشاه، (نویسنده مسئول): salimi1390@yahoo.com [2] - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی- کرمانشاه: zafari6262@gmail.com
۳.

کاربردشناسی نشانه های آوایی در نظام معنایی قرآن کریم (تحلیل موردی سوره مرسلات)

تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۲۷
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 41-63 کاربردشناسی نشانه های آوایی در نظام معنایی قرآن کریم « تحلیل موردی سوره مرسلات» ابراهیم فلاح [1] سجاد شفیع پور [2] چکیده آواهای یک واژه از نگاه نشانه شناسی واحدهای بی مفهوم نیستند بلکه نشانه هایی اعتباری از مدلول های معنایی و قرائن متصل لفظی هستند که در جهت فهم بهتر مقصود گوینده نقش دارند. دانشی که عهده دار تبیین ارتباط آوایی- معنایی است، معناشناسی آوایی نامیده می شود. قرآن کریم به عنوان قسمی از معماری سخن از نشانه های آوایی در زمینه های مختلف جهت فهم بهتر مقصود خود بهره برده که لازم است انواع و کاربردهای آن ها تبیین گردد تا فهمی دقیق تر از مفاهیم قرآنی صورت گیرد. انواع به کارگیری نشانه های آوایی در نظام معنایی از سوی قرآن کریم را می توان در سه سطح: شناخت لحن در سطح افقی، فهم دقیق مدلول و تصویر سازی ذهنی مفاهیم برای مخاطب متصور دانست. این پژوهش با عنوان «کاربردشناسی نشانه های آوایی در نظام معنایی قرآن تحلیل موردی سوره مرسلات» قصد دارد تا با روش تحلیلی و به شیوه ی کتابخانه ای ابتدا به تبیین دانش معناشناسی آوایی در سطح قرآن پرداخته و انواع کاربردهای نشانه های آوایی و ارتباط آن ها با معنا را با بررسی مواردی از سوره مرسلات در قرآن تبیین کند. نتایج به دست آمده نشان خواهد داد که نشانه های آوایی در نظام معنایی قرآن در تصویر گری حوادث عظیم قیامت و کیفر مجرمان، هم چنین در تصویرسازی حال مؤمنان در سوره مرسلات سهمی سترگ دارند. واژگان کلیدی: قرآن، آوا، معنا، کاربردشناسی، مرسلات. [1] - استاد یار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، (نویسنده مسئول): fallahabrahim@gmail.com [2] - دانشجوی دکتری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده قم Sajad1414@gmail.com
۴.

ساخت های همپایه در جزء سی ام قرآن کریم

تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 65 - 91 ساخت های همپایه در جزء سی ام قرآن کریم مرتضی قائمی [1] فائزه صاعدانور [2] چکیده برای انتقال پیام های آسمانی، امکانات زبانی به زیباترین شکل ممکن در قرآن کریم به کار رفته است. یکی از ویژگی های سبکی جزء سی ام قرآن کریم، استفاده گسترده از ساخت های همپایه است. همپایگی در ساخت هایی رخ می دهد که دو یا چند واژه، گروه و یا جمله واره با حروف ربط همپایه ساز به یکدیگر مربوط شوند و در یک وظیفه دستوری قرار گیرند. ساخت های همپایه و ادات همپایه ساز انواع مختلفی دارند و این ادات با اهداف مختلفی همچون تضاد، توالی، افزایش، نتیجه و... در جزء سی ام قرآن کریم پدیدار شده اند. این ساخت ها با اهداف مختلف و اشکال گوناگون، در ساخت های دو سازه ای، سه سازه ای، چهار سازه ای و ساخت های زنجیره ای به کار رفته اند. حروف ربط همپایه ساز در این ساخت ها، معانی مختلفی دارند که افزایش، بیشترین سهم را در ساخت های همپایه جزء سی ام قرآن کریم دارد. در جزء سی ام قرآن کریم هر سه نوع سازه؛ یعنی کلمه ای، گروهی و جمله واره ای وجود دارد که ساخت های جمله واره ای بیشترین و ساخت های گروهی کمترین سهم را در ساخت های همپایه دارد. از آنجایی که اطلاع از سبک بیان قرآن کریم به درک بهتر آن کمک می کند، نویسندگان بر آنند تا ساختار جملات همپایه و روابط معنایی آن ها با یکدیگر را در روشی توصیفی – تحلیلی مطالعه نماید. نتیجه اینکه همپایگی یکی از تمهیدات زبانی استفاده شده در جزء سی ام قرآن کریم است که به علت کاربرد فراوان، می توان آن را یکی از ویژگی های سبک ساز در جزء سی ام قرآن کریم به شمار آورد. واژگان کلیدی: همپایگی، ساخت ، جزء سی ام قرآن کریم. [1] - دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا همدان. Mortezaghaemi2@gmail.com [2] - کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا همدان. Saedanvar_hi@yahoo.com
۵.

تجلّی قرآن کریم و حدیث در سروده های غلام رضاخان ارکوازی

تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۹
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 93 - 111 تجلّی قرآن کریم و حدیث در سروده های غلام رضاخان ارکوازی سیّدآرمان حسینی آبباریکی [1] علیرضا شهرستانی [1] چکیده تأثیر قرآن کریم و حدیث در سروده های شاعران کُرد قابل توجّه است؛ آن چنان که اشعار این شاعران، سرشار از الهامات قرآنی، احادیث قدسی و نبوی و نیز مفاهیم عمیق عرفانی است. سروده هایِ غلام رضاخان ارکوازی- از شاعران نامی کُرد در قرن سیزدهم هجری قمری- سرشار از مفاهیم قرآنی، حبّ اهل بیت (علیهم السّلام) و نیز مضامین پُربار عرفانی است. ارکوازی مانند برخی از شاعران، نخواسته که تنها با زیور آیات و احادیث اشعار خویش را بیاراید، بلکه کلام الهی و سخنان گهربار ائمه (علیهم السّلام) با ذهن و ضمیر او عجین شده است. از آنجایی که سروده های شاعر، به عنوان یک مأخذ ارزنده در پژوهش های شیعی و عرفانی، می تواند حائز اهمیت باشد، بنابراین در این جستار سعی بر آن است تا به روش تحلیل عقلانی محتوا به اختصار درباره شاعر و زبان شعری او مطالبی ذکر شود، سپس ضمن بیان پیشینه تحقیق، تأثیر قرآن و حدیث در بخشی از سروده های او بررسی شود. نتیجه اینکه شاعر به صورت های گوناگون ازجمله اقتباس، ترجمه و برآیند سازی از آیات و احادیث تلمیح به داستان پیامبران در سروده های خود بهره برده است. واژگان کلیدی : غلام رضاخان ارکوازی، شعر کُردی، قرآن، حدیث. [1] - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، (نویسنده مسئول)؛ arman.hosseini@yahoo.com 2- دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، alirezashahrestani@gmail.com
۶.

بازتاب داستان قرآنی حضرت موسی (ع) در اشعار محمدمهدی جواهری

تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۷
دوفصلنامه ی پژوهش های قرآنی در ادبیات، دانشگاه لرستان سال دوم، شماره ی اول، پیاپی سوم، بهار و تابستان 1394 ه . ش/2015م صفحات 113 - 138 بازتاب داستان قرآنی حضرت موسی (ع) در اشعار محمدمهدی جواهری علی اکبر مرادیان قبادی [1] سیدمحمود میرزایی الحسینی [2] جنّت نصری [3] چکیده تجلی شخصیت های قرآنی و حوادث پیرامون زندگی آن ها در شعر معاصر عرب از پدیده های چشمگیر ادبی به شمار می آید. در این میان، داستان حضرت موسی (ع) و مسائلی چون ماجرای آن حضرت (ع) در کوه طور و رؤیت آتش، گوساله پرستی و گمراهی قوم بنی اسرائیل توسط سامری و معجزات وی، توجه شاعر معاصر عراقی محمد مهدی جواهری را به خود جلب کرده است. نگارندگان این مقاله قصد دارند تا بخش هایی را از داستان حضرت موسی که در شعر وی منعکس شده است، به روش تحلیلی- توصیفی مورد بررسی قرار دهند. به عبارت دیگر اثرپذیری واژگانی، و الهام گیری از پیامها، دلالت ها و مفاهیم حوادث و صحنه های این داستان در شعر جواهری موضوع مورد بحث این پژوهش است. قابل ذکر است که جواهری از حوادث و معجزات مربوط به دوران زندگی حضرت موسی (ع) در شعر خود به عنوان نماد هایی برای مبارزه با ظلم و ستم استفاده کرده و آنها را در قالبی نوین و مناسب با مقتضیات زمان و در راستای رسالت خویش به کار گرفته است. واژگان کلیدی: الهام گیری، حضرت موسی، شعر معاصر عربی ، محمد مهدی جواهری. [1] - استادیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه لرستان، (نویسنده مسئول): aliakbarmoradian@Gmail.com [2] - استادیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه لرستان، mahmudalhosaini@gmail.com [3] - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه لرستان ، jannat.nasri2@gmail.com