بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه 1381 شماره 28

مقالات

۱.

اسلام گرایی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳۹
در این مقاله میان اسلام‏گرایى و مسلمانى تفاوت گذاشته شده و به تاریخچه‏ى دو دهه حاکمیت اسلام‏گرایى در ایران اشاره شده است . در کنار آن، پاره‏اى حوادث سیاسى بیست‏سال گذشته بیان شده و نیز مقایسه‏اى میان بینش اسلام‏گرایى و بینش جدید غربى صورت گرفته است . اسلام‏گرایى و نه مسلمانى، تفکرى است که کلیه شئون سیاسى، اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى را از اسلام متوقع است و در واقع یک نگرش حداکثرى به دین دارد، و نه حداقلى .
۲.

بحران دولت های ایدئولوژیک

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۱۲
این گفت‏وگو به بحران‏هایى که دولت‏هاى مدرن، به ویژه دولت‏هاى ایدئولوژیک، با آن‏ها مواجه مى‏شوند مى‏پردازد . به نظر آقاى بشیریه بحران مشارکت، بحران مشروعیت، بحران هویت، بحران کارآیى، بحران هنجاریابى و بحران توزیع عادلانه، دامن‏گیر جوامع در حال گذار است . دولت‏هاى لیبرال، در نظر ایشان، به راحتى از این بحران‏ها عبور مى‏کنند، و دولت‏هاى ایدئولوژیک در برخورد با این بحران‏ها با دشوارى‏هایى روبه‏رو هستند و بحران‏هاى تازه‏اى مى‏آفرینند .
۳.

گزیده ای از سخنرانی هاشم آغاجری

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱۹۷
سخن‏رانى آقاى آغاجرى در همدان که واکنش‏ها و بازتاب‏هاى متفاوتى در مطبوعات داشت، هم‏چنان به طور کامل منعکس نشده است . از آن‏جا که این سخن‏رانى سهم بسیارى در ایجاد جریاناتى به سود یا زیان سخن‏ران در مطبوعات داشته و مضامین آن به طور ضمنى در مطبوعات منعکس شده، بر آن شدیم تا خلاصه‏اى گویا و واقع‏نما از آن را در این شماره‏ى بازتاب اندیشه بیاوریم و آن را به اجمال بررسى کنیم . موضوع اصلى سخن، طرح پروتستانتیسم اسلامى است که گوینده، آن را بر پایه‏ى نظریه‏ى دکتر شریعتى مطرح ساخته و در ضمن آن، به نقد روحانیت اسلامى و جایگاه آن پرداخته است و حتى و به این نیز اکتفا نشده و توهین و افترا نیز در کار آمده است . صرف‏نظر از توهین‏هاى وى، اصل گفتار نیز از جهات متفاوتى قابل تامل است و جاى نقد بسیار دارد .
۴.

اسلام و نو شدن

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵۱
توجه اسلام به عصر زرین در گذشته، به معناى تلاش براى وارونه کردن مسیر تحولات به منظور بازسازى کامل عصر نبوى نبوده است . نوگرایى آن نیز به معناى وا نهادن الگوها و آرمان‏هاى کهن و حرکت در فضاهاى مبهم و نامعین با چراغ خاموش نیست . توسعه‏ى انسانى و پیش‏رفت جوامع بشرى منحصر و محدود به الگوى مدرنیته‏ى غربى نیست .
۵.

دشواری های نظری تحقق مردم سالاری دینی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹۸
مردم‏سالارى ایده‏اى است که در دوران تجدد و مبتنى بر عقلانیت انسان‏مدار شکل گرفته است . ازاین‏رو مردم‏سالارى دینى در مشروعیت، گستره‏ى حکومت و شکل حکومت‏با پرسش‏ها و ابهام‏هاى متعددى روبه‏رواست . شاید بهتر آن باشد که از «حکومت مردمى دینى‏» سخن بگوییم، که قابل دفاع‏تر و با توجه به اصطلاحات رایج در فلسفه‏ى سیاسى معاصر قابل فهم‏تر است .
۶.

وضعیت تفکر در ایران

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲۰
جریان‏هاى فکرى ایران، به رغم تفاوت‏ها و اختلاف‏ها، از نظر فقدان «تولید تفکر» با یکدیگر مشابهت دارند . تفکر از جهت منشا، به تاسیسى، ترکیبى و تقلیدى تقسیم مى‏شود و از جهت کارکرد به زاینده، سوخته و پوسیده قابل دسته‏بندى است .
۷.

دین و جهانی شدن

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹۶
قرآن در یک تقسیم‏بندى دو بخش اساسى دارد: سوره‏هاى مکى دربردارنده‏ى اصول حاکم و تغییرناپذیرند، و سوره‏هاى مدنى نحوه‏ى الگوسازى منطقى و صحیح را بیان مى‏دارند . باید گوهر دین را به مردم عرضه کرد و آنان را از احکام ظاهرى دور ساخت . عقلانیت موجود در اندیشه‏ى غربى، فردگراست; حال آن‏که در تفکر توحیدى، مبناى سنجش خداست، و نه انسان .
۸.

وفاق اجتماعی و میثاق مشترک جدید

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷۰
آقاى مهندس مرعشى، که از ابتداى انقلاب تا کنون از مدیران نظام جمهورى اسلامى بوده است، در این گفت‏وگو از تجربیات حوزه‏ى مدیریت‏بعد از انقلاب سخن مى‏گوید . این گفت‏وگو شامل دو بخش است که در این‏جا تنها بخش نظرى آن آمده است و علاقه‏مندان به بحث‏هاى عملى، و تحلیل دو دهه‏ى گذشته‏ى حوزه‏ى مدیریت نظام را به اصل مقاله ارجاع مى‏دهیم . به نظر آقاى مرعشى، فقدان سازمان متکى به فهم جمعى، که بر اثر استعمار و استبداد پدید آمده، یکى از مشکلات اساسى مدیریت در کشور ماست . خودمدارى ایرانیان نیز میراث برجاى‏مانده از استبداد است که کماکان گریبان‏گیر فرهنگ ایرانیان است . آقاى مرعشى با مقایسه‏ى دو فقه «ساختارگرا» و فقه «نظام‏گرا» به نقیصه‏هاى فقه ساختارگرا و لزوم ایجاد و توسعه‏ى فقه نظام‏گرا مى‏پردازد .
۹.

القاعده؛ تشکیلاتی مدرن!

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷۶
دکتر فرهاد خسرو خاور پژوهشگر ایرانى در مؤسسه مطالعات عالى علوم اجتماعى فرانسه است . او تحقیقى در خصوص «شهادت و الگوهاى شهادت‏طلبى‏» از طریق گفت‏وگو با زندانیان مسلمان در فرانسه انجام داده است . در این گفت‏وگو به ویژگى‏هایى که دکتر خسرو خاور از زندانیان القاعده دریافت کرده اشاره مى‏شود . برداشت آقاى خسرو خاور این است که القاعده گروهى مدرن و تا حدى غیر ایدئولوژیک است .

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۱۰۲