بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه 1381 شماره 26

مقالات

۱.

نگاه ویژه: چیستی ایمان و تجربه ی دینی

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴۳
ایمان از دیدگاه فیلسوفان، اعتقاد به یک گزاره است. اما از نظرگاه عارفان، ایمان یک نوع اعتماد تمام‏عیار و شورمندانه است به نام «عشق». براى تشخیص اصالت تجربه‏ى دینى معیارهایى وجود دارد که بعضى عام و بعضى شخصى‏اند. تفاوت تجربه‏ى پیامبران و عارفان در ابلاغ پیام و رسالت است. تئورى‏هاى مختلف در مورد چیستى ایمان کدامند؟ در تئورى‏هاى عارفانه نسبت ایمان و عشق و ارتباط میان این دو چگونه است؟
۲.

روی کردهای متفاوت در تاریخ فلسفه نگاری

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۹۶
از نظر آقاى ملکیان، مطالعه‏ى تاریخ هر علمى براى فهم بهتر آن علم ضرورى است و این ضرورت، در فلسفه، فزونى مى‏یابد. به گفته‏ى ایشان ما نیازمند نهضت ترجمه‏ایم و براى ما زمان تألیف فرا نرسیده است. فلسفه، به دلیل لزوم آزادى‏اش، نمى‏تواند متصف به اوصاف اسلامى، یهودى، مسیحى و... شود؛ به همین دلیل، آنچه به نام فلسفه‏ى اسلامى شناخته شده است، در واقع، الاهیات است. البته باید پذیرفت که مواضع فلسفى، دینى و هنرى ما به سنخ روانى ما وابسته است.
۳.

چیستی سکولاریسم

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱۷
در جوامع پست ‏سکولار، دین، هم‏چنان در چارچوب مدرنیته، نیرویى مؤثر در شکل‏دهى به شخصیت بخش بزرگى از ملت به شمار مى‏آید و، از طریق اظهارنظر کلیساها و مجامع دینى، هم‏چنان در افکار عمومى سیاسى تأثیر به سزایى دارد. البته دین باید از ادعاى خود در شکل‏دهى ساختار زندگى دست بردارد و بدین ترتیب، پیوند میان حکومت و دین از هم گسسته مى‏شود.
۴.

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹۹
سکولاریسم (دین‏گریزى) یک ایدئولوژى ضد دینى است که با مطلق کردن ارزش‏هاى دنیوى، هر گونه رابطه میان انسان و خدا را رد و آگاهانه صدق تجربیات و باورهاى دینى را انکار مى‏کند. اما سکولاریزاسیون (دین‏جدایى) مفهومى است که براى توصیف و تحلیل فرآیندهاى جوامع مدرن به کار برده مى‏شود. این جدایى حداقلى که مورد تأیید نویسنده است، به معناى فرآیند تفکیک و تمایز ساحت‏هاى قدسى و عرفى از یکدیگر و تحدید حدود و تبیین مناسبات میان آنهاست.
۵.

چرا آزادی خواهان قابل احترام هستند؟

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹۳
مقاله‏ى حاضر، متن سخن‏رانى آقاى مجتهد شبسترى است که در بزرگ‏داشت مرحوم دکتر یداللَّه سحابى در مسجد دانشگاه تهران ایراد شده است، آقاى شبسترى، در این سخن‏رانى، به بررسى انحاى اساسى آزادى و اهمیت آن در حیات انسان امروزین و نیز، نسبت آزادى تفکر با ادیان وحیانى پرداخته است.
۶.

اسلام و مبانی قدرت

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۶۹
مقاله‏ى حاضر در واقع به معرفى کتاب الاسلام و أصول الحکم از على عبدالرازق اختصاص دارد که اخیراً با نام اسلام و مبانى قدرت به فارسى ترجمه شده است.(1) وى از نخستین نویسندگانى است که در دنیاى عرب نظریه جدایى دین از سیاست را مطرح کرد. او بر این عقیده است که حکومت پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم جنبه‏ى استثنایى دارد و قابل انتقال به دیگران نیست. نویسنده‏ى مقاله، ضمن موافقت با سکولارگرایى عبدالرازق، معتقد است که حکومت پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم هم، جنبه‏ى عرفى و دنیوى داشته است.
۷.

بنیادگرایی و جنگ تمدن ها

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶۲
نویسنده با اشاره‏اى کوتاه به برخى فقرات اعلامیه‏ى شصت روشن‏فکر آمریکایى، آن را ابزارى براى درهم کوبیدن جنبش‏هاى آزادى‏بخش و سرکوب جنبش فلسطین مى‏داند. وى با بررسى گونه‏هاى بنیادگرایى، تقابل آن را با تمدن غرب و مدرنیته بیان مى‏کند. در عین حال، به نظر نویسنده هیچ شکلى از بنیادگرایى، توجیه‏کننده‏ى جنگ و لشکرکشى قدرت‏هاى فایقه، به ویژه آمریکا، براى حمله به ملت‏ها نیست.
۸.

نمی توانیم جهانی نشویم

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶۹
امروزه در این‏که جهانى شدن یک واقعیت است، تردیدى نیست. جهانى شدن دو بعد دارد: یک بعد به عنوان یک فرآیند و دیگرى به عنوان یک ایدئولوژى. گفته‏اند که جهانى شدن محصول کاپیتالیسم و لیبرالیسم است؛ ولى به نظر من، فلسفه‏ى مناسب با عصر جهانى شدن، پست‏مدرنیسم است. آمریکا همواره در فکر جاى‏گزین کردن نیروهاى فئودالى حاکم بر جهان، به وسیله‏ى یک سیستم مشارکتى به رهبرى خود است. ایران هدف خوبى براى استراتژى جدید آمریکاست. ما فرصت‏هاى زیادى را براى ورود به عرصه جهانى شدن از دست داده‏ایم.
۹.

شیوه های برخورد با سنت های فرهنگی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶۵
در دوران معاصر، در برخورد با سنت‏هاى فرهنگى سه گرایش در میان ایرانیان شایع بوده است: 1. گرایش سنت‏گرایانه؛ 2. گرایش شبه‏تجددخواهانه و 3. گرایش تجددخواهانه. گرایش اخیر با استفاده از اصل «میراث‏بردن انتقادى» به خلق فرهنگ نو چشم دوخته است. در شرایط امروزى تنها تأکید بر آن دسته سنت‏هاى فرهنگى مجاز است که بتوانند با فرآیند هم‏گرایى فرهنگى جهانى سازگار شوند.
۱۰.

جهان به کدام سو می رود؟

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۹۸
در این مقاله به بهانه‏ى سند مهمى که ده سال پیش روزنامه نیویورک تایمز منتشر ساخت، به ماهیت دولت آمریکا و دموکراسى‏هاى غربى پرداخته شده است. اقدامات آمریکا که خود از بنیان‏گذاران سازمان ملل متحد است و در دهه‏هاى اخیر، از آن به عنوان ابزار مفیدى براى اجرا کردن اهدافش سود جسته است، اکنون با ابتدایى‏ترین موازین حقوق بین‏الملل و حقوق بشر مغایر است. در یک «دموکراسى»، که سانسور رسمى وجود ندارد، این کار به عهده‏ى رسانه‏هاى جمعى، دانشگاه‏ها، مدارس و مخازن فکرى است.
۱۱.

سه روی کرد در آموزش دین

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴۴
قرآن کریم سه روش و روى‏کرد در آموزش دین مطرح ساخته است: روش عقلى - فلسفى؛ روش عرفانى و روش هنرى. شیوه‏ى هنرى، نخستین اولویت را دارد؛ شیوه‏ى عرفانى در رتبه‏ى دوم و شیوه‏ى عقلى - فلسفى در رتبه‏ى سوم قرار دارد. باید از هر سه روش استفاده کرد؛ ولى آنچه تا کنون تحقق یافته است، روش عقلى - فلسفى است.
۱۲.

روشن فکران و رسانه ها

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱۷
در گذشته، روشن‏فکران «وجدان بیدار» و «زبان گویا»ى جامعه بودند و، بر این اساس، خود رسانه‏اى مؤثر بودند و هر نظام حاکمى به دنبال سرکوب روشن‏فکران یا تحت کنترل درآوردن آنها بود. اما امروزه سرکوب روشن‏فکران جاى خود را به «کنترل رسانه‏ها» داده است. امروزه رسانه‏ها چنان به تولید و بازتولید (تکثیر) سرسام‏آور تصویر روشن‏فکرى پرداخته‏اند که هر کسى مى‏تواند روشن‏فکر به حساب آید.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۱۰۲