بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه 1380 شماره 23

مقالات

۱.

دین و دنیای جدید

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۹۱
آقاى سروش در این گفتار به مسائل مهمى که چندان هم جدید نیستند، اشاره مى‏کند. وى توجه به ریشه‏هاى مدرنیته، به‏ویژه علم تجربى جدید، و نیز توجه به آشپزخانه علم را که ممکن است ما را از استفاده از محصول علم بیزار کند، لازم مى‏شمارد. به نظر ایشان علم و تکنولوژى جدید، اهداف و غایات خود را بر جهان تحمیل مى‏کنند و بى‏رنگ و بى‏طرف نیستند. از این رو حضور دین در این دنیاى جدید، حضورى پارادوکسیکال است.
۲.

هر کس خود باید به زندگی خویش معنا ببخشد

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۶۳
آقاى ملکیان در این گفت‏وگو، معانى و برداشت‏هاى متعدد از بحث «معناى زندگى» را از یکدیگر باز شناخته و پس از ارائه توضیحاتى در باره هر کدام، به مسائلى همچون مجهول بودن یا مکشوف بودن معناى زندگى، رابطه عشق با معناى زندگى و ساحت‏هاى گوناگونى که در آنها مسأله «معناى زندگى» قابل طرح است، پرداخته است.
۳.

سکولاریسم

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۵۹
جدایى دین از دولت، تنها یکى از میوه‏هاى فرعى سکولاریسم است. سکولاریسم در غرب انگیزه‏ها و اندیشه‏هاى آدمى را دچار تحولى اساسى کرده و انسانى دیگر پدید آورده است. سکولاریسم به ظاهر ضدمذهب نیست؛ اما از ضدیت با مذهب بدتر است؛ زیرا خود را جایگزین و بدیل دین قرار داده است؛ به طورى که مى‏توان گفت دین و دیانت جدیدى ظهور کرده است. یکى از مهم‏ترین پیامدهاى سکولاریسم، فقدان گذشت است که زندگى را به جهنم تبدیل کرده است.
۴.

بنیادگرا، ابزارگر است

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳۸
از مفهوم بنیادگرا بیش از هر چیز بهره‏بردارى سیاسى شده است. بنیادگرایى به یک معنا، اعتقاد به بنیان‏هاى تغییرناپذیر در حقوق و حقایق است. از سوى دیگر، بى‏توجهى به نقش زمان و مکان و فلسفه فقه به تحجر و بنیادگرایى مى‏انجامد. اما بنیادگرایى به نوعى ابزارگرایى باز مى‏گردد که به ابزارها بیش از اهداف توجه و تأکید دارد. از این منظر آمریکا و صهیونیسم، مصداق بارز بنیادگرایى هستند.
۵.

قرائت پذیری دین

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲۲
آیا دین تنها یک روایت دارد یا از دین هم به عنوان متن، قرائت‏هاى کثیر و فهم‏هاى متفاوت مى‏توان داشت؟ در میان فهم‏هاى متفاوت، آیا تنها یک فهم درست است یا چند فهم هم‏ارز مى‏تواند وجود داشته باشد؟ آیا براى سنجش فهم‏ها محک و معیارى موجود است یا... . این مقاله، با هدف بسط محدوده بحث، به بررسى و نقد یکى از نظریه‏پردازان نامدار، به پرسش‏هاى مذکور پرداخته است.
۶.

یورگن هابرماس

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷۳
نویسنده در این مقاله مى‏کوشد گزارش کوتاهى از مکتب فرانکفورت، به‏ویژه آراى هابرماس که از بزرگان این مکتب است، ارائه دهد. در نظر مکتب فرانکفورت، علوم جدید، ابزار سلطه‏اند و ارتقاى سطح دانش به نوع علایق انسان وابسته است. همچنین نویسنده به مسأله گفت‏وگو و شرایط آن اشاره مى‏کند و شرایط گفت‏وگوى فردى را به گفت‏وگوى بین تمدن‏ها سرایت مى‏دهد.
۷.

جامعه شناسی دینی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱۰
افول سکولاریزاسیون (عرفى شدن) به عنوان نظریه غالب در جامعه‏شناسى قرن بیستم و چرخش به سوى نظریاتى که بتواند از نقش روزافزون دین در جوامع بشرى تبیین درستى ارائه کند، یکى از مهم‏ترین پدیده‏هاى علمى در دهه‏هاى اخیر است. این مقاله به یکى از این نظریه‏ها که به «انتخاب عقلایى» معروف شده است، مى‏پردازد. این نظریه اخیراً از حوزه اقتصاد به جامعه‏شناسى دین راه یافته است.
۸.

دین، امنیت و اقتدار ملی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۵۸
نویسنده در این مقاله سعى دارد تا موضع دین را نسبت به امنیت ملى مورد بررسى قرار دهد و به این سؤال پاسخ دهد که از منظر دین، امنیت ارزش‏هاى انسانى و اجتماعى چگونه باید تأمین گردد.
۹.

دین و اخلاق عمومی در دولت لیبرال

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳۱
نویسنده به دو دیدگاه لیبرال، یکى از نسل گذشته و دیگرى از نسل جدید، اشاره مى‏کند و نوع نگاه آنها را به آزادى‏هاى مدنى و حق دخالت دولت در مسائل دینى و اخلاق برمى‏شمرد.
۱۰.

ارتداد در نظام حقوقی ایران

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۱۴
نویسنده در این مقاله بر این نکته تأکید مى‏کند که ارتداد هر چند در فقه داراى حکم است و جرم شناخته مى‏شود؛ اما از آن‏جا که در قانون براى آن مجازاتى تعیین نشده است، جرم قانونى نیست و لذا محاکم نیز نمى‏توانند کسى را به ارتداد محکوم و براى وى تعیین مجازات نمایند.
۱۱.

نقدی بر دموکراسی دینی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰۲
نویسنده با برشمردن ویژگى‏هاى دموکراسى، مدعى است که دموکراسى دینى مفهومى پارادوکسیکال است. به نظر وى این مفهوم در نظر و عمل با مشکلاتى روبه‏روست. دعاوى نویسنده اگرچه چندان مستدل نیست؛ اما خلاصه‏اى از دیدگاه‏هایى است که تنها یک روایت از دموکراسى را مد نظر دارند.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۱۰۲