بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه

بازتاب اندیشه 1380 شماره 16

مقالات

۱.

نهاد مذهب در جهان اسلام

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵۹
مقاله حاضر به بررسى سیر تاریخى نهاد مذهب در جوامع اسلامى از صدر اسلام تا کنون، به‏ویژه با تأکید بر تحولات این نهاد در دوران حاکمیت امپراتورى عثمانى مى‏پردازد. نویسنده در پى اثبات این مدعاست که نهاد مذهب و عالمان دینى در کشورهاى مختلف اسلامى و در خلال دو قرن اخیر، در حوزه‏هاى مختلفى مانند مشارکت در حاکمیت سیاسى، تنظیم و اجراى قوانین و نیز آموزش، قدرت و اقتدار پیشین خود را از دست داده است.
۲.

نقد تحلیلی شناخت از دیدگاه قرآن اثر آیت الله دکتر بهشتی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۹۲
آقاى ملکیان در این مقاله به نقد کتاب شناخت از دیدگاه قرآن اثر شهید بهشتى پرداخته است. به نظر ایشان، دکتر بهشتى از هشت مسأله مهم معرفت‏شناسى به چهار مسأله اشاره‏اى نکرده است و در بقیه موارد نیز صرفاً بر فهم عرفى اتکا کرده که این خود جاى نقد دارد. همچنین به نظر آقاى ملکیان حل و فصل مسائل فلسفى از طریق ارجاع به قرآن درست نیست. مسائل مطرح در کتاب همان مسائلى است که در کتاب‏هاى مارکسیستى و شبه مارکسیستى آمده است و نوعى عمل‏زدگى نیز در نحوه طرح مباحث دیده مى‏شود.
۵.

جهانی شدن با عدالت سازگار نیست

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵۸
جان راولز بزرگ‏ترین متفکر لیبرال معاصر است که درباره عدالت سخن رانده است. جهانى شدن پدیده‏اى قهرى است که ارزیابى آن ناممکن و نامعقول است؛ ولى محتوایى که از این راه در گستره جهانى نهادینه مى‏شود، اقتصاد، سیاست و فرهنگ لیبرال است. بنابراین جهانى شدن هر چند به خودى خود مى‏تواند در خدمت عدالت در تعریف راولز باشد، ولى در وضعیت فعلى آن، با اصول عدالت راولزى در تضاد است. گفت‏وگوى تمدن‏ها امید بیشترى را براى تحقق عدالت اجتماعى ایجاد خواهد کرد.
۶.

راه دشوار دموکراسی

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۵۰
دکتر سریع‏القلم در این گفت‏وگو با برشمردن پاره‏اى مبانى دموکراسى، به دو نوع «کمى» و «کیفى» آن اشاره مى‏کنند و راه رسیدن به دموکراسى واقعى را طولانى و نیازمند آموزش مى‏دانند. به گفته وى، در ایران فرهنگ تحزّب، قبیله‏گرایى و حذف یکدیگر حاکم است و باید به جاى آن فرهنگ اجماع‏سازى، تحزب درست و نظام‏وارگى بنشیند و ایران سخت نیازمند استراتژى ملى واحدى است که همه گروه‏ها و جزیره‏ها بر اساس آن به اجماع برسند و براى بالا بردن ثروت ملى با هم تعامل کنند.
۷.

دموکراسی معنای واقعی خود را از دست داده است

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹۴
دمکراسى به عنوان یک اندیشه سیاسى و نیز نوعى مکانیزم و نظام اداره جامعه، از مفاهیم دیرپاى فلسفه سیاسى است که به‏ویژه در دو سده اخیر شاهد رونق و ترویج این نظام سیاسى هستیم و با قاطعیت مى‏توان گفت که بشریت مدرن هنوز در استفاده از این مفهوم جنجال‏برانگیز به اجماع نظر دست نیافته است. مقاله حاضر با تأکید بر وجود ابهام‏ها و تعارض‏ها و معایبى که در دموکراسى وجود دارد، بر آن است که نمى‏توان دموکراسى را الگوى منحصر به فرد و نهایى نظام‏هاى سیاسى دانست و آراى اندیشمندان غرب نیز این نکته را تأیید مى‏کند.
۸.

نحله های روشنفکری در ایران

مصاحبه شونده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶۸
شاخص اصلى روشنفکرى این است که منتقد و مخالفِ نظام فکرى مسلط بر جامعه است. در تاریخ معاصر ایران، روشنفکران را مى‏توان به پنج گروه دسته‏بندى کرد: رمانتیک‏ها، عقل‏گرایان، احیاگرها، ایمان‏گرایان و کسانى که در حال گذار از مدرنیته هستند. روشنفکران دینى در سال‏هاى اخیر به روشنفکران سکولار نزدیک شده‏اند؛ ولى این نزدیکى چندان قوى نیست.
۱۰.

جنبش دانشجویی و کوشش برای نقد قدرت

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۰۹
نویسندگان، در مقام پاسخ به این پرسشند که وضعیت فعلى جنبش دانشجویى چگونه است و این جنبش چه اهدافى دارد و از آنچه انتظارى مى‏توان داشت.
۱۱.

قدرت، جنسیت و شأن اجتماعی و سیاسی زن از دیدگاه امام خمینی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳۸
این مقاله از ماهیت تازه گفتمان فمینیستى در غرب و مراحل و ویژگى‏هاى فمینیسم ایرانى سخن گفته است، سپس به الگوى مورد نظر امام پرداخته و بین دو بعد ایدئولوژیک و مصداقى گفتمان نوین مدرنیسم تفکیک کرده و در نهایت، دیدگاه نهایى امام‏قدس سره در قالب «اثبات مصادیق» و «نفى ایدئولوژیک» را مطرح کرده است. این شماره از کتاب نقد اختصاصاً به فمینیسم پرداخته و ابعاد گوناگون این موضوع را مورد بررسى و گفت‏وگو قرار داده است.
۱۲.

فمینیسم به مثابه فلسفه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰۳
مقاله حاضر، برگرفته از فرهنگ فلسفى کمبریج است که با اختصار تمام به مهم‏ترین اندیشه‏هاى رایج فلسفه در حوزه فمینیسم اشاره دارد. فلسفه‏هاى فمینیستى در دهه‏هاى اخیر بسیار گسترش یافته و سایه خود را بر اکثر فلسفه‏هاى مضاف انداخته است. این مقاله بیشتر به دو حوزه معرفت‏شناسى و فلسفه سیاسى فمینیستى پرداخته است.

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۱۰۲